22/11/2021
ข้อควรรู้ “สารบ่งชี้มะเร็ง” 🩸
ในช่วงนี้หลายๆคนคงอาจจะกำลังเตรียมตัวไปตรวจสุขภาพประจำปีกัน เนื่องจากการตรวจสุขภาพถือเป็นสิ่งที่ควรทำเป็นประจำทุกปี เพื่อที่จะได้รู้ทันและหาวิธีป้องกัน รวมถึงรักษาโรคภัยต่างๆ ที่เกิดขึ้นได้ตั้งแต่เนิ่นๆ
ในปัจจุบันโปรแกรมตรวจสุขภาพของหลายๆโรงพยาบาลก็มักจะมีการตรวจเลือดเพื่อตรวจหา “สารบ่งชี้มะเร็ง” หรือที่เรียกว่า “Tumor marker” รวมอยู่ในโปรแกรมด้วย ซึ่งสารบ่งชี้มะเร็งที่มักจะตรวจและระบุในโปรแกรมตรวจสุขภาพ ได้แก่
👉🏽CEA
CEA คือ oncofetal antigen ซึ่งค่า CEA มักขึ้นสูงผิดปกติในผู้ป่วยมะเร็งของระบบทางเดินอาหาร, มะเร็งตับอ่อน, มะเร็งเต้านม, มะเร็งปอด, มะเร็งรังไข่ และโดยเฉพาะมะเร็งลำไส้ใหญ่ ที่จะพบ ค่า CEA สูงได้มากและบ่อยกว่ามะเร็งชนิดอื่นๆ
👉🏽AFP
AFP คือ oncofetal antigen ค่า AFP มักจะสูงกว่าปกติมากในผู้ป่วย มะเร็งตับ (hepatocellular carcinoma) และมะเร็งของรังไข่ และ อัณฑะ ชนิด embryonal cell carcinoma อีกทั้งยังอาจพบระดับสูงขึ้นได้ในภาวะอื่นๆ เช่นในผู้ป่วยโรคตับอื่นๆ ที่ไม่ใช่มะเร็ง อาจพบค่า AFP สูงขึ้นได้แต่ระดับมักไม่สูงมากนัก
👉🏽PSA
PSA คือ protease enzyme ชนิดหนึ่งที่สร้างจากเซลล์เยื่อบุผิวของต่อมลูกหมาก ค่า PSA จะอยู่ในระดับที่สูงในผู้ป่วยมะเร็งต่อมลูกหมากและผู้ป่วยที่มีภาวะต่อมลูกหมากโตที่ไม่ใช่มะเร็ง
👉🏽CA125
CA125 คือ glycoprotein ค่า CA125 มักสูงในผู้ป่วย มะเร็งรังไข่ ชนิด non-mucinous type รวมถึงมะเร็งตับ, มะเร็งตับอ่อน, มะเร็งปอด, และมะเร็งของระบบทางเดินอาหาร นอกจากนี้ยังอาจพบ ค่า CA125 สูงกว่าปกติได้ในหญิงตั้งครรภ์ และผู้ป่วยที่มีการอักเสบของช่องท้องและอวัยวะภายในช่องท้อง
👉🏽NSE
NSE คือ glycolytic enzyme ชนิดหนึ่ง ซึ่งมักตรวจพบว่ามีค่าสูงกว่าปกติในมะเร็งที่มีต้นกำเนิดมาจากเซลล์ในกลุ่มระบบประสาทและต่อมไร้ท่อ เช่น มะเร็งปอดชนิดเซลล์เล็ก และมะเร็งของระบบประสาท เป็นต้น
ทั้งนี้การตรวจเลือดเพื่อตรวจหาสารบ่งชี้มะเร็งไม่สามารถระบุผลได้แน่นอน 100% หากแพทย์เห็นว่ามีความเสี่ยงมะเร็ง แพทย์อาจใช้การตรวจด้วยวิธีอื่นๆร่วมด้วยเพื่อการวินิจฉัยที่แม่นยำ ดังนั้นการเลือกใช้และแปลผลเกี่ยวกับสารบ่งชี้มะเร็งจึงจำเป็นต้องกระทำด้วยความระมัดระวัง และโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเท่านั้นครับ
———
นพ.ธเนศ เดชศักดิพล
อายุรแพทย์โรคมะเร็ง
