20/01/2026
🚨UPDATE MPOX 2026🚨
ฝีดาษวานร (Mpox) เป็นโรคที่ยังมีการระบาดเงียบๆอยู่ในไทยและไม่ควรมองข้าม!!
**ตั้งแต่เกิดการระบาดของฝีดาษวานรในไทยตั้งแต่ปี 2565 ถึงปัจจุบัน มีรายงานผู้ป่วยแล้ว จำนวน 1,025 ราย**
😲 เกิดอะไรขึ้นในไทย?
ข้อมูลจากกรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข ไทยพบผู้ติดเชื้อฝีดาษวานร ทั้งหมด 1,025 ราย ที่มีการรายงานตั้งแต่ปี 2565 ที่มีการระบาดทั่วโลก จนถึงวันที่ 10 มกราคม 2569 ที่ผ่านมา
🚨ปัจจุบันยังพบผู้ป่วย ฝีดาษวานร มาพบแพทย์เรื่อยๆ ซึ่งส่วนใหญ่ยังเป็นสายพันธุ์เดิมคือ IIb
😲 สถานการณ์เชื้อไวรัสฝีดาษวานรเป็นสายพันธุ์ใหม่เป็นอย่างไรบ้าง?
Mpox สายพันธุ์ใหม่คือสายพันธุ์ Ib ซึ่งหลายพันธุ์มาจากสายพันธุ์ Ia ที่มีความรุนแรงมากกว่า
อย่างไรก็ตามข้อมูลจากกรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข พบผู้ป่วยในไทยแล้ว 12 ราย ซึ่งมากกว่าร้อยละ 90 เป็นผู้ที่มีประวัติเดินทางมาจากประเทศกลุ่มเสี่ยงที่มีการระบาดของสายพันธุ์ Ia ได้แก่ ประเทศ Democratic republic of Congo UAE และ Oman
😲 ทบทวนการติดต่ออีกครั้ง ติดต่ออย่างไร ?
การสัมผัสโดยตรงจากแผลหรือสารคัดหลั่งของคนหรือสัตว์ที่ติดเชื้อหรือผ่านสิ่งของที่ปนเปื้อน สามารถติดต่อผ่านทางละอองเสมหะ (droplet transmission) เมื่อมีการพูดคุยกันเป็นเวลานานหรือพูดคุยในระยะใกล้ชิด รวมถึงสามารถติดต่อผ่านจากแม่สู่ลูกผ่านการตั้งครรภ์ ปัจจุบันพบติดต่อผ่านการมีเพศสัมพันธ์มากกว่า 90%
😲 รับเชื้อเมื่อไหร่แล้วถึงมีอาการ ?
3-21 วัน โดยเฉลี่ย 7 วัน
😲 อาการเป็นอย่างไร ?
o ไข้ สามารถเป็นก่อน ขณะ หรือหลังเกิดผื่น ผู้ป่วยบางรายไม่มีไข้ได้
o ผื่น พบได้ ส่วนใหญ่มาพบแพทย์ด้วยตุ่มน้ำและตุ่มหนอง (vesiculopustular) ต่อมาเป็นสะเก็ดได้ ลักษณะกลม เมื่อสะเก็ดลอกออก ผื่นจะมีลักษณะคล้ายโดนัท (donut sign) ผื่นสามารถพบหลายระยะพร้อมกันได้ มักมีอาการเจ็บที่ผื่น
o สามารถมาด้วยผื่นหรือแผลที่อวัยวะเพศ หรือทวารหนัก โดยไม่มีผื่นที่อื่นได้
o สามารถมีแผลในช่องปากได้
o ต่อมน้ำเหลืองโตได้
o ตำแหน่ง พบที่บริเวณอวัยวะเพศและรอบทวาร มากที่สุด รองลงมาคือที่ลำตัว แขน ขา หน้า หรือมีผื่นที่ ฝ่ามือ ฝ่าเท้าได้ ส่วนใหญ่พบหลายบริเวณพร้อมกัน
**ภาพประกอบด้านล่าง**
😲 ทบทวนให้ฟังอีกทีได้ไหมว่าเมื่อไหร่ถึงจะสงสัยโรคนี้ ?
“ผู้ป่วยสงสัย (suspected case)”คือ ผู้ที่มีอาการดังต่อไปนี้ (ปรับปรุงและอ้างอิงจากกองระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค ฉบับ 27 กรกฎาคม 2565)
1) ไข้ (อุณหภูมิร่างกายมากกว่าหรือเท่ากับ 38 องศาเซลเซียส) หรือ ให้ประวัติมีไข้ร่วมกับอาการอย่างน้อยหนึ่งอย่าง ต่อไปนี้ ได้แก่ เจ็บคอ ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ ปวดหลัง ต่อมน้ำเหลืองบวมโต หรือ
2) มีผื่นหรือตุ่ม หรือ เคยมีผื่นหรือตุ่ม กระจายตามใบหน้า ศีรษะ ลําตัว อวัยวะเพศ และรอบทวารหนัก แขน ขา หรือฝ่ามือฝ่าเท้า เป็นผื่นหรือตุ่มลักษณะเป็นตุ่มนูน ตุ่มน้ำใส ตุ่มหนอง หรือตุ่มตกสะเก็ด โดยเป็นผื่นระยะเดียวกันพร้อมกันทั้งตัว หรือพบหลายระยะร่วมกันได้ หรือ เป็นผื่นที่ไม่ตอบสนองต่อการรักษาปกติ
ร่วมกับมีประวัติเชื่อมโยงทางระบาดวิทยา (epidemiological linkage) ภายในเวลา 21 วันที่ผ่านมา หนึ่งข้อดังต่อไปนี้
1) เป็นผู้ที่มีประวัติเสี่ยงโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ หรือ
2) มีประวัติการสัมผัสผู้ป่วยโรคฝีดาษวานร หรือ
3) มีประวัติเดินทางจากต่างประเทศ/เข้าร่วมงานหรือกิจกรรมที่เคยมีการรายงานผู้ป่วยโรคฝีดาษวานร หรือมีอาชีพที่ต้องสัมผัสคลุกคลีกับผู้เดินทางจากต่างประเทศ หรือ
4) มีประวัติสัมผัสสัตว์ฟันแทะหรือสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดเล็กที่นําเข้ามาจากถิ่นระบาด เช่น ทวีปแอฟริกา
😲 ประชาชนต้องทำอย่างไร ?
สังเกตุ เฝ้าระวัง ตระหนัก ไม่ตระหนก
หากพบผู้เข้าข่ายสงสัยหรือพบว่าตนเองเข้าข่ายสงสัย ให้หลีกเลี่ยงการสัมผัสทันที และแนะนำให้มาโรงพยาบาลเพื่อตรวจและวินิจฉัย จะมีแนวทางการปฏิบัติตัวที่ถูกต้องเหมาะสม เพื่อไม่ให้เชื้อแพร่กระจายสู่ชุมชนต่อไป
สวมหน้ากาก ล้างมือบ่อยๆ ยังเป็นสิ่งที่จำเป็น 😷
😲 บุคลากรทางการแพทย์ต้องทำอย่างไร ?
- แต่ละโรงพยาบาลควรมีแผนหรือ flow การตรวจผู้ป่วยที่ชัดเจน โดยสามารถอ้างอิงได้จากข้อมูลจากกรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข
- ควรสวมหน้ากากอนามัยเสมอขณะปฏิบัติงาน ใส่ถุงมือ หรือแต่งตัวอย่างน้อยที่สุดแบบ universal precaution เมื่อต้องอยู่ในจุดคัดกรอง หรือตรวจผู้ป่วยที่เข้าข่ายสงสัย
- เมื่อพบผู้ป่วยต้องรายงานต่อ IC โรงพยาบาลเพื่อรายงานต่อกระทรวงสาธารณสุขต่อไป
***เมื่อพบผู้ป่วย อย่าลืมตรวจหา STD อื่นๆให้ผู้ป่วยด้วยนะคะ เนื่องจาก จากข้อมูลผู้ป่วยหน่วยตรวจโรคผิวหนังโรงพยาบาลศิริราช พบผู้ป่วยมี HIV ร่วมด้วยถึง 80%, Syphilis 30% และ HBV 25% ***
🏥👩⚕️🧑⚕️👨🏻⚕️
เมื่อฝีดาษวานร เริ่มมีการกระจายเชื้อเข้าสู่ชุมชน เป็นหน้าที่ของทุกฝ่ายทั้งประชาชนและบุคลากรทางการแพทย์ ที่ต้องวางแผนเฝ้าระวัง อย่าประมาทนะคะ
สุดท้ายนี้ ขอให้ทุกท่านสุขภาพดี กันทั้งประเทศไทยนะคะ ❤️
อ้างอิง:
- กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข
- World Health Organization
- JAMA Dermatol. 2023;159:424-431
#ฝีดาษวานร #ฝีดาษลิง #หมอผิวหนังศิริราช #ศิริราช #หมอผิวหนัง #หมอศิริราช #แพทย์ผิวหนัง
