03/02/2026
Series เชื้อดื้อยาและการรักษา Part 2 "การรักษา Carbapenem-Resistant Enterobacterales (CRE)"
- CRE เป็นแบคทีเรียที่ดื้อยาหลายกลุ่มและเจอได้บ่อยมากขึ้น จัดอยู่ในกลุ่ม “Critical Priority” pathogens ของ WHO ซึ่งประกอบด้วย CRE, Acinetobacter baumannii (CRAB) และ third-generation cephalosporin-resistant Enterobacterales
- กลไกการดื้อยาหลัก แบคทีเรียมักใช้ carbapenemases เป็นเอนไซม์ย่อยสลายยา โดยยีนดื้อยามักจะอยู่ในพลาสมิด ที่ส่งต่อกันไปมาระหว่างแบคทีเรียได้ carbapenemases จำแนกเป็น class ที่พบได้บ่อย ได้แก่ Class A (Serine beta-lactamases) เช่น KPC (Klebsiella pneumoniae carbapenemase) Class B (Metallo-beta-lactamases - MBLs) เช่น NDM, VIM, IMP เอนไซม์กลุ่มนี้ต้องใช้ Zinc ในการทำหน้าที่ที่สมบูรณ์ ที่สำคัญคือมักดื้อ beta-lactamase ใหม่ ๆ เช่น avibactam Class D (Oxacillinases) เช่น OXA-48 (พบบ่อยใน Enterobacterales), OXA-23/24/58 (พบได้บ่อยในAcinetobacter) กลไกอื่นที่แบคทีเรียใช้ในการดื้อยา นอกจากการใช้เอนไซม์ได้แก่ Porin Loss/Mutation ไม่ให้ยาเข้าเซลล์ และ Efflux Pumps ปั้มเอายาออกจากเซลล์
- ในปัจจุบันมีการตรวจทาง molecular ที่เข้ามาช่วยในการหายีนที่ดื้อยา ตามกลไกของการดื้อยาในแบคทีเรียกลุ่มนี้ เช่นถ้าพบ KPC หรือ OXA-48 เราสามารถใช้ Ceftazidime-Avibactam แต่ถ้าพบ NDM (MBL) Ceftazidime-Avibactam ก็อาจใช้ไม่ได้ จำเป็นต้องให้ Ceftazidime-Avibactam ร่วมกับ Aztreonam หรือใช้ Cefiderocol นอกจากการใช้ยาที่เหมาะสมสิ่งที่ต้องทำเสมอคือ source control
อย่าลืมทำ source control ในกรณีที่มีแหล่งของการติดเชื้อเช่น การระบายหนองหรือเอา catheter ออกในกรณีที่เป็น catheter-related blood stream infection