07/01/2026
🎯
#รางจืด ล้างยา จริงหรือไม่ ?
ไม่มีข้อมูลศึกษาชัดเจน ถึงการเปลี่ยนแปลงระดับยาในเลือดของคน แบบเฉพาะเจาะจงเป็นรายชื่อยา และไม่ทราบกลไกอันซับซ้อนของรางจืด อีกทั้งยังขึ้นกับปัจจัยอื่นๆ เช่น ขนาดยารางจืด ความแรงในการยับยั้งตัวเปลี่ยนแปลงยา การเปลี่ยนแปลงยา/ขับยา ในแต่ละบุคคลมีความแตกต่างกัน (CYP polymorphism)
ดังนั้น หากกังวลว่าการกินรางจืดจะล้างยาโรคประจำตัว
แนะนำให้ ” กินคนละมื้อกัน”
หรือหลีกเลี่ยงในคนที่ใช้ยาที่การเปลี่ยนแปลงระดับยาเพียงเล็กน้อย อาจมีผลต่อการรักษา เช่น ยากันชัก ยาเคมีบำบัด ยาโรคหัวใจ ยากดภูมิคุ้มกัน
---------------------------------------
รางจืด มีสารกลุ่ม pheophytin a และ hydroxy pheophytin a ซึ่งสามารถกระตุ้นเอนไซม์ NAD(P)H : quinone oxidoreductase 1 (NQO-1) ในเซลล์ตับของมนุษย์ (HepG2) ได้สูงขึ้นหลายเท่า
→ NQO-1 คือ เอนไซม์สำคัญในระบบล้างพิษของร่างกาย
ที่ช่วยแปลงสารพิษ เช่น สารพิษก่อมะเร็ง ยาเคมีบำบัดบางชนิด ควันบุหรี่
ให้เป็นสารไม่ก่อพิษ และถูกขับออกจากร่างกายได้มากขึ้น
---------------------------------------
มีการศึกษา พบว่า สารสกัดน้ำรางจืด มีผล “ยับยั้ง” การทำงานของ
CYP1A1, CYP2B และ CYP3A4 แต่มีผลยับยั้งค่อนข้างอ่อน
CYP3A4 เป็นเอนไซม์หลักในตับ ที่ทำหน้าที่เปลี่ยนแปลงยา
ให้ในรูปที่ออก ฤทธิ์แรงขึ้น หรือ ฤทธิ์ลดลง
หากยานั้น ใช้เอนไซม์ CYP3A4 ในการเปลี่ยนแปลงให้ยามีฤทธิ์ลดลลง
การใช้รางจืดร่วม อาจจะทำให้ยานั้นมีฤทธิ์แรงขึ้น
หากยานั้น ใช้เอนไซม์ CYP3A4 ในการเปลี่ยนแปลงให้ยามีฤทธิ์แรงขึ้น
การใช้รางจืดร่วม อาจจะทำให้ยานั้นมีฤทธิ์ลดลง
ตัวอย่างยาที่ใช้ CYP3A4 เปลี่ยนแปลง ให้อยู่ในรูปที่ออกฤทธิ์์
การใช้รางจืดพร้อมยาเหล่านี้ อาจทำให้ฤทธิ์ยาเหล่านี้ลดลง (ตามทฤษฎี) *
ยาต้านมะเร็ง เช่น Cyclophosphamide, Ifosfamide, Tamoxifen
อื่นๆ เช่น Clopidogrel, Losartan, Prednisone
---------------------------------------
มีการศึกษาพบว่าสารสกัดน้ำรางจืด
มีผลเพิ่มการทำงานของ พีไกลโคโปรตีน (P-gp) ที่ลำไส้
P-gp คือ "ปั๊มขับยา" ออกจากเซลล์ ช่วยลดการดูดซึมยาเข้าเลือด
การใช้รางจืดพร้อมยาเหล่านี้ อาจทำให้ฤทธิ์ยาเหล่านี้ลดลง (ตามทฤษฎี) *
ยาหัวใจและหลอดเลือด เช่น Digoxin, Verapamil, Diltiazem, Quinidine
ยาต้านการแข็งตัวของเลือด เช่น Rivaroxaban, Apixaban
ยากันชัก เช่น Carbamazepine, Phenytoin
ยากดภูมิคุ้มกัน เช่น Cyclosporine, Tacrolimus
ยาต้านมะเร็ง เช่น Paclitaxel, Doxorubicin, Etoposide, Vinblastine, Topotecan, Irinotecan
ยาต้านไวรัส เช่น Indinavir, Saquinavir, Nelfinavir
อื่นๆ เช่น Colchicine, Itraconazole, Loperamide
แหล่งอ้างอิง
https://li01.tci-thaijo.org/index.php/ThaiJToxicol/article/view/244118/166706
https://www.mdpi.com/2304-8158/13/10/1443?
จัดทำโดย ภญ. อาสาฬา เชาวน์เจริญ