28/08/2025
✨ กินยาคุมฉุกเฉินแล้ว...ทำไมยังท้องได้?
📌ยาคุมฉุกเฉินที่มีในประเทศไทย คือ Levonorgestrel (LNG)
- เป็นฮอร์โมนโปรเจสตินที่มีขนาดสูงกว่ายาคุมรายเดือน
- ออกฤทธิ์ยับยั้งหรือชะลอการตกไข่ (ovulation)
- ไม่มีผลต่อการยุติการตั้งครรภ์ หรือไม่สามารถทำแท้งได้
📉ประสิทธิภาพ ลดลงตามเวลา ⏰
- ภายใน 24 ชม. → ลดความเสี่ยงท้องได้ ~95%
- 48–72 ชม. → ลดเหลือ ~50–60%
- หลัง 72 ชม. → ประสิทธิภาพลดลงอย่างมาก
ยากระตุ้นเอนไซม์ตับ (เช่น rifampicin, phenytoin, carbamazepine, topiramate, St. John’s wort) อาจลดประสิทธิภาพ
ถ้าใช้ ก่อนตกไข่ → ยาจะชะลอการตกไข่ ทำให้รอบเดือนอาจเลื่อนช้าออกไป เล็กน้อย/มีเลือดกะปริดกะปรอยได้
ถ้าใช้ หลังตกไข่แล้ว → ยาแทบไม่ส่งผลต่อรอบเดือนมากนัก และ เสี่ยงล้มเหลวมากกว่า เพราะกลไกหลักคือกันไม่ให้ไข่ตก
📊 งานวิจัยสนับสนุน
Croxatto et al., 2004 (Human Reproduction)
→ ศึกษาพบว่า LNG สามารถยับยั้ง/เลื่อนการตกไข่ได้ถ้าให้ก่อน LH surge แต่ ไม่มีผลถ้าให้หลัง LH surge เริ่มขึ้น
von Hertzen et al., 2002 (Lancet)
→ การศึกษาแบบ multicenter พบว่า LNG มีประสิทธิภาพสูงสุดเมื่อกินภายใน 72 ชม. และลดลงชัดเจนเมื่อช้าเกินกว่านั้น
Gemzell-Danielsson et al., 2010
→ ยืนยันว่า LNG ไม่ทำให้เยื่อบุโพรงมดลูกเปลี่ยนจนฝังตัวไม่ได้ ดังนั้นถ้าปฏิสนธิแล้ว → ยาไม่มีผล
Glasier et al., 2011 (Contraception)
→ ประสิทธิภาพของ LNG ลดลงในผู้หญิงที่มี BMI ≥30 หรือ น้ำหนัก >75 kg
☢️ความปลอดภัย (Safety)
- ปลอดภัยสูง ใช้ได้ในเกือบทุกคน ไม่เพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจ/หลอดเลือดหรือมะเร็ง
- ผลข้างเคียงที่อาจพบ: คลื่นไส้ อาเจียน ปวดศีรษะ เวียนหัว เลือดออกกะปริดกะปรอย
- ถ้าอาเจียนภายใน 3 ชั่วโมงหลังรับประทาน → ต้องกินซ้ำ
- ไม่ควรใช้บ่อย → เพราะฮอร์โมนสูงกว่ายาคุมรายเดือน อาจทำให้รอบเดือนแปรปรวน แต่ไม่อันตรายถ้าจำเป็นต้องใช้
🩸ประจำเดือนมาเมื่อไรหลังทานยา
ประจำเดือนอาจมา +/- 1 สัปดาห์ จากรอบเดิม แต่ถ้าเกิน 1 สัปดาห์ แนะนำตรวจครรภ์
หรือ ประจำเดือนไม่มาเกิน 3 สัปดาห์ หลังมีเพศสัมพันธ์ แนะนำตรวจครรภ์
#หมอยาเพ้อเจ้อ 👨⚕️
#ยาคุมฉุกเฉิน #ตั้งครรภ์ #ประจำเดือน
