16/03/2026
เคยโกรธตัวเองไหม? ที่รู้ทั้งรู้ว่าต้องเปลี่ยน แต่ใจมันสั่นจนก้าวขาไม่ออกเสียที
อยากบอกว่า... ไม่เป็นไรเลยค่ะที่คุณจะรู้สึกแบบนั้น
ความกังวลและความไม่สบายใจที่คุณเจอ จริงๆ แล้วมันคือ "ระบบรักษาความปลอดภัย" ของสมองที่พยายามปกป้องคุณจากโลกที่ทำนายไม่ได้
บทความนี้จะพาคุณไปทำความรู้จักกับ 3 อวัยวะจิ๋วในหัวที่คอยส่งเสียงเตือน
เพื่อให้คุณได้รู้ว่า... ความกลัวไม่ใช่ "กำแพง" แต่มันคือ "สัญญาณไฟ" ที่เราเรียนรู้วิธีข้ามมันไปอย่างนัดแนะได้
มาหาวิธี "ปลอบสมอง" ให้ยอมให้เราก้าวเดินต่อในจังหวะที่เราไหวกันนะคะ
[Link/อ่านต่อในคอมเมนต์]
🧠 หนึ่งอาการที่ทำให้ซึมเศร้าใช้ชีวิตโคตรลำบากคือ การคิดช้าลง การตัดสินใจช้าลง แม้เป็นเรื่องโคตรจะชีวิตประจำวัน
เหตุที่เป็นแบบนี้เพราะว่าสมองส่วนที่ควบคุมการวิเคราะห์-ตัดสินใจ นามว่า dorsolateral prefrontal cortex (dlPFC) ซึ่งเป็น 1 ใน 5 สมอง prefrontal cortex มีความเสียหาย เชื่อมระหว่างโซนอื่นน้อยลง ถ้าไปดูงานวิจัย fMRI ก็จะพบว่ามันมีขนาดเล็กลง
🧩 สมองส่วนนี้คอยนำข้อมูลมาวิเคราะห์เปรียบเทียบ โดยจะทำงานคู่กับสมอง dorsal anterior cingulate cortex (dACC) เพื่อวิเคราะห์ถึงแรงที่ใช้กับผลที่ได้
ผลลัพธ์จะออกมาเป็นการตัดสินใจเลือก choice ค่ะ
ซึ่งไม่จำเป็นต้องเป็นการตัดสินใจสิ่งใหญ่ๆ เลย
เอาแบบตื่นมา จะจัดที่นอนหรืออาบน้ำก่อน
แค่นี้ก็ใช้ dlPFC แล้วค่ะ
🧠 เลยทำให้คนซึมเศร้า คิดช้ามาก ตัดสินใจไม่ถูก
ถ้าเป็นหนักๆ ก็เป็นเรื่องในชีวิตประจำวันเลยค่ะ
ทำให้เพิ่มระยะเวลาอีกเป็นกอง
บางทีก็เพลียไปเลย ไม่ทำละ นอนซมดีกว่า
(แต่ไม่ได้หลับนะ)
ดังนั้นไม่ต้องไปพูดถึงการตัดสินใจแบบใหญ่โตเลย
เช่น การเปลี่ยนเส้นทางชีวิต การเรียนต่อ ฯลฯ
อันนี้ตัดสินใจแทบไม่ได้เลย
ผลลัพธ์ที่ dlPFC เสียหายยังไม่จบเท่านี้
เพราะส่วนนี้มันทำงานหลายฟังก์ชันมาก
💭 ความทรงจำระยะสั้นมากๆ ที่เรียกว่า Working memory
ที่เอาไว้จำข้อมูลไว้แป๊บนึง แล้วเดี๋ยวเอามาใช้
เช่น จำตัวเลข ท่องอะไรไวๆ แล้วนำกลับมาใช้ในเวลา
ไม่ถึงนาที อันนี้ก็เสียไปด้วยค่ะ
⚖️ และที่แย่ที่สุดคือ การควบคุมสมองส่วนอารมณ์อย่าง amygdala ทำได้แย่ลงมาก การดึงเหตุผลเชิงตรรกะมาคิดวิเคราะห์ก็ยาก
ทำให้จะให้คนป่วยมาปรับมุมมองความคิดตอนกำลังกำเริบแทบเป็นไปไม่ได้ (แต่เป็นสิ่งที่ต้องทำนะคะ ซึ่งเป็นหัวใจหลักของจิตบำบัด ทำแบบค่อยเป็นค่อยไป) ภาวะนี้เรียกว่า Cognitive rigidity
สรุปนะคะ ซึมเศร้ามีสมองเสียหายหลายจุด
หนึ่งในนั้นคือ dlPFC เจ้าแม่แห่งเหตุผล ผลคือ
1️⃣ คิดช้า
2️⃣ ตัดสินใจอะไรยาก แม้สิ่งง่ายๆ
3️⃣ ความจำแบบจำแล้วดึงมาใช้ทันที เสียไป
4️⃣ ปรับมุมมองแนวคิดยาก
5️⃣ ใช้อารมณ์นำมากขึ้น (ส่วนใหญ่จะอารมณ์เศร้า ผิดหวัง)
และสกิลเหล่านี้คือสกิลในการใช้ชีวิตและการทำงานเลย
ทำให้หากสงสัยว่าตัวเองเป็นซึมเศร้า รีบพบจิตแพทย์
และเข้ารับการรักษาเลยค่ะ
เพื่อให้กลับมาสู่ปกติได้ไวที่สุด
ต่อให้ไม่ปกติ แต่อย่างน้อยก็ดีขึ้น
พอคิด พอใช้ชีวิตได้บ้าง
เป็นกำลังใจให้ทุกท่านค่ะ
……..
[ อ่านต่อบทความสั้นได้ใน comment นะคะ ]
1. วิธีดูแลรักษาซึมเศร้าแบบองค์รวม
2. Working memory คืออะไร ทำไมคนซึมเศร้าถึงลืมง่าย คิดต่อไม่ค่อยได้
3. Cognitive rigidity คืออะไร ทำไมคนซึมเศร้าถึงคิดวนและเปลี่ยนมุมมองยาก
4. dlPFC กับ dACC ทำงานร่วมกันอย่างไรในการตัดสินใจ
