25/04/2026
สิทธิผู้ป่วย…เรื่องสำคัญที่ควรรู้ ในวันที่ตัดสินใจไม่ได้
ในช่วงเวลานี้ มีการพูดถึง “สิทธิของผู้ป่วย” โดยเฉพาะในสถานการณ์ที่ผู้ป่วยไม่สามารถตัดสินใจเรื่องการรักษาด้วยตนเองได้ โรงพยาบาลจุฬารัตน์ชลเวช ขอร่วมให้ข้อมูลที่ถูกต้องตามหลักกฎหมายและแนวทางวิชาชีพ เพื่อให้ประชาชนเข้าใจอย่างถูกต้อง
เมื่อผู้ป่วยไม่รู้สึกตัวและไม่สามารถตัดสินใจได้ด้วยตนเอง กฎหมายไทยมิได้กำหนด “ลำดับผู้มีสิทธิ์ตัดสินใจแทนผู้ป่วย” ไว้อย่างตายตัว อย่างไรก็ตาม ในทางปฏิบัติ แพทย์จะพิจารณาบุคคลที่มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดและสามารถสะท้อนเจตนาของผู้ป่วยได้ดีที่สุด เช่น คู่สมรส บิดามารดา หรือบุตรตามกฎหมาย โดยยึดหลัก “ประโยชน์สูงสุดของผู้ป่วย” เป็นสำคัญ
ทั้งนี้ สถานะ “ตามกฎหมาย” มีความสำคัญในการพิจารณา กล่าวคือ คู่สมรสจะต้องเป็นผู้ที่จดทะเบียนสมรสตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ จึงจะมีสถานะโดยชอบด้วยกฎหมาย ส่วนบุตรนั้นต้องเป็น “บุตรโดยชอบด้วยกฎหมาย” ซึ่งหมายถึงบุตรที่มีความสัมพันธ์ตามกฎหมายกับบิดาและ/หรือมารดา โดยเฉพาะในกรณีของบิดา อาจต้องมีการจดทะเบียนรับรองบุตร หรือมีสถานะตามกฎหมายที่ชัดเจน
ในกรณีฉุกเฉิน หากยังไม่สามารถติดต่อญาติใกล้ชิดหรือบุคคลที่มีความสัมพันธ์ทางกฎหมายได้ ผู้ที่อยู่กับผู้ป่วยในขณะนั้น เช่น ครูที่นำนักเรียนมาโรงพยาบาล หรือผู้ดูแลที่อยู่กับผู้ป่วยแต่ไม่ได้จดทะเบียนสมรส หรือ ญาติที่ไม่มีการรับรองทางกฏหมาย อาจมีบทบาทในการให้ข้อมูลหรือร่วมตัดสินใจในเบื้องต้น
ทั้งนี้เป็นเพียงการดำเนินการชั่วคราว เพื่อประโยชน์ของผู้ป่วย #จนกว่าจะสามารถติดต่อบุคคลที่เหมาะสมได้
อีกหนึ่งทางเลือกที่สำคัญ คือ การแสดงเจตนาล่วงหน้าเกี่ยวกับการรักษาพยาบาล ผ่าน “หนังสือแสดงเจตนาไม่ประสงค์รับบริการสาธารณสุข (Living Will)” ตาม พระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2550 มาตรา 12 ซึ่งเปิดโอกาสให้บุคคลกำหนดแนวทางการรักษาในวาระสุดท้ายของชีวิต และระบุผู้ที่ไว้วางใจให้ช่วยสื่อสารหรือยืนยันเจตนาของตนได้
lInk ในcomment
สุดท้าย ในประเด็นของการยุติการรักษา จำเป็นต้องแยกความแตกต่างระหว่าง
“การงดหรือถอนการรักษา” ซึ่งเป็นการปล่อยให้โรคดำเนินไปตามธรรมชาติ และสามารถดำเนินการได้ภายใต้กรอบกฎหมายและจริยธรรมทางการแพทย์ กับ
“การกระทำโดยตรงเพื่อให้ผู้ป่วยเสียชีวิต” ซึ่งยังไม่เป็นที่ยอมรับตามกฎหมายของประเทศไทย
โรงพยาบาลจุฬารัตน์ชลเวช หวังเป็นอย่างยิ่งว่าข้อมูลนี้จะช่วยให้ประชาชนเข้าใจสิทธิของตนเอง และสามารถวางแผนการดูแลสุขภาพได้อย่างเหมาะสม
#สิทธิผู้ป่วย #กฎหมายสุขภาพ #จุฬารัตน์ชลเวช
