19/02/2026
อาการหวัด (Common Cold)🤧
คือ การติดเชื้อไวรัสบริเวณทางเดินหายใจส่วนบน (จมูกและคอ) ส่งผลให้มีอาการหลักคือ คัดจมูก น้ำมูกไหล ไอ จาม เจ็บคอ หรือคันคอ มักมีไข้ต่ำ ๆ ปวดหัว ปวดเมื่อยตามร่างกายร่วมด้วย อาการจะรุนแรงที่สุดใน 3 วันแรก และหายได้เองภายใน 1-2 สัปดาห์ โดยการพักผ่อนและรักษาตามอาการ
⚠️สาเหตุของการเกิดอาการหวัด
• การสัมผัสโดยตรง
การสัมผัสโดยตรงเป็นวิธีติดเชื้อหลักของโรคไข้หวัด ผู้ป่วยโรคไข้หวัดมักจะมีเชื้อไวรัสปนเปื้อนติดอยู่ที่มือ ซึ่งเชื้อดังกล่าวมีชีวิตอยู่ได้ถึง 2 ชั่วโมง หากไปสัมผัสมือผู้ป่วย แล้วนำมือนั้นมาสัมผัสหน้าของตนเอง เชื้ออาจหลุดเข้าไปในร่างกาย ทำให้ติดเชื้อไข้หวัดได้
• การสัมผัสกับพื้นผิวที่ปนเปื้อนเชื้อไวรัส
โรคไข้หวัดสามารถมีชีวิตอยู่พื้นผิว เช่น หน้าเคาน์เตอร์ ลูกบิดประตู หรือโทรศัพท์ ได้นานหลายชั่วโมง หากสัมผัสพื้นผิวดังกล่าวแล้วนำมาสัมผัสตา จมูก หรือปากตนเอง ก็อาจทำให้ติดเชื้อได้
• การสูดละอองฝอยที่ปนเปื้อนเชื้อไวรัส
ผู้ป่วยอาจจะไอจามละอองฝอยที่มีเชื้อไวรัสออกมาทางอากาศ ผู้ที่อยู่ใกล้อาจสัมผัสละอองฝอยดังกล่าว ทำให้เชื้อไวรัสเข้าสู่ร่างกายทางตา จมูก หรือปาก หากผู้ป่วยปิดปากขณะไอหรือจามก็จะช่วยลดการแพร่กระจายของ
เชื้อได้
✅การดูแลตัวเองที่บ้านเมื่อมีอาการหวัด
• พักผ่อนอยู่ที่บ้านจนกว่าจะไม่มีไข้หรือไอ
• ดื่มน้ำให้เพียงพอ โดยอาจดื่มน้ำเปล่า น้ำผลไม้ น้ำอุ่นผสมมะนาว หรือรับประทานซุปใส หลีกเลี่ยงการดื่มเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนหรือแอลกอฮอล์ซึ่งจะไปกระตุ้นให้ร่างกายขับน้ำออกเร็วขึ้น ทำให้ร่างกายขาดน้ำ
• ดื่มน้ำอุ่นเพื่อบรรเทาอาการเจ็บคอและอาการคัดจมูก โดยอาจเติมน้ำผึ้งเพื่อบรรเทาอาการไอได้ แต่ห้ามให้เด็กต่ำกว่า 1 ปีรับประทานน้ำผึ้งเนื่องจากอาจก่อให้เกิดโรคโบทูลิซึมในทารก
• หากอากาศแห้ง เปิดเครื่องทำความชื้นในอากาศเพื่อช่วยบรรเทาอาการไอและคัดจมูก แต่ควรหมั่นทำความสะอาดตัวเครื่องอยู่เสมอเพื่อป้องกันการสะสมของเชื้อแบคทีเรียและเชื้อรา
• ล้างจมูกด้วยน้ำเกลือเพื่อลดอาการคัดจมูกและทำให้โพรงจมูกชุ่มชื่นขึ้น
☘️รักษาอาการหวัดด้วยศาสตร์การแพทย์แผนไทย
• ยาสุม (รมไอน้ำ)
เป็นการนำเอาสมุนไพรมาต้มแล้วสูดเอาไอ เป็นกระบวนการที่ใช้ไอน้ำในการนำพาตัวยาเข้าสู่ร่างกาย โดยการใช้ไอน้ำจากสมุนไพรที่ต้มจนเดือด ซึ่งสมุนไพรที่ใช้เป็นสมุนไพรที่มีน้ำมันหอมระเหยเป็นส่วนประกอบหลัก และสมุนไพรที่ใช้ตามอาการ เมื่อไอน้ำถูกสูดเข้าไปพร้อมลมหายใจ กลิ่น และคุณสมบัติของสมุนไพรจะช่วยเยียวยาระบบทางเดินหายใจ ลดอาการหวัด คัดจมูก น้ำมูกไหล สมุนไพรที่ใช้: หอมแดง, ตะไคร้, ใบ/ดอกกะเพรา, ผิวมะกรูด, ขิง, ข่า, พิมเสน, การบูร
• อบไอน้ำสมุนไพร
เป็นการนำสมุนไพรสดหรือแห้งหลายๆชนิดมาต้มเพื่อให้เกิดไอน้ำขึ้นภายในตู้อบหรือกระโจม นิยมใช้ในการบำบัดและส่งเสริมสุขภาพมากขึ้น ในการกระตุ้นระบบการไหลเวียนเลือด บรรเทาอาการปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ ช่วยให้หลอดลมขยายหายใจสะดวกมากขึ้น และขับน้ำคาวปลาในหญิงหลังคลอด วิธีการอบไอน้ำสมุนไพร เข้าอบไอน้ำไม่ควรเกิน 10-15 นาที ต่อรอบ ออกมาพักข้างนอกตู้อบประมาณ 5 นาที เป็นเวลา 2 รอบ สมุนไพรที่ใช้ : ผิวมะกรูด, ขมิ้นชัน, ตะไคร้, ใบมะขามไทย, ใบส้มป่อย, การบูร, สมุนไพรไทยอื่น ๆ
• สมุนไพรพื้นบ้าน
🔸ขิง (Ginger): ต้มน้ำขิงอุ่นๆ ดื่มช่วยขับเหงื่อ แก้ไข้หวัด และแก้ไอได้ดี
🔸หอมแดง (Shallot): ทุบพอแตกวางไว้ใกล้ศีรษะหรือใส่ถุงผ้าเล็กๆ ห้อยไว้ กลิ่นของหอมแดงช่วยให้หายใจโล่งขึ้น
🔸มะนาว (Lime): น้ำมะนาวผสมน้ำผึ้งจิบแก้เจ็บคอ ลดอาการไอ และแก้หวัด
🔸มะขามป้อม (Indian Gooseberry): ผลสดหรือน้ำมะขามป้อมช่วยละลายเสมหะและแก้ไอ
🔸ตะไคร้(Lemongrass): ต้มน้ำดื่มหรือนำมาทำน้ำสมุนไพร ช่วยแก้หวัดและคัดจมูก
🔸กระเทียม (Garlic): รับประทานสดหรือปรุงในอาหาร มีส่วนช่วยต้านเชื้อไวรัสและลดน้ำมูก
🔸พริกไทย (Black Pepper): ใส่ในแกงจืดหรือซุปเพื่อขับเหงื่อ ลดไข้ และขับเสมหะ
🔸ฟ้าทะลายโจร (Andrographis paniculata): ใช้บรรเทาอาการหวัด คัดจมูก เจ็บคอ (ควรใช้ในปริมาณที่เหมาะสม)
• ยาสมุนไพร
🔸ฟ้าทะลายโจร: สมุนไพรฤทธิ์เย็น ใช้บรรเทาอาการเจ็บคอ ลดไข้หวัดในระยะเริ่มต้น
🔸ยาปราบชมพูทวีป: ตำรับยาที่มีพริกไทยเป็นส่วนประกอบ ช่วยรักษาหวัด คัดจมูก น้ำมูกไหล และอาการภูมิแพ้อากาศ
อาการหวัดเป็นอาการที่พบได้บ่อยในช่วงที่อากาศเปลี่ยนแปลง มักทำให้มีอาการคัดจมูก จาม ร่วมถึงอาจมีอาการอื่น ๆ ร่วมด้วย ทั้งนี้ในการรักษาอาการหวัดก็มีหลายวิธีซึ่งหนึ่งในวิธีที่เป็นทางเลือกในการดูแลตนเอง คือ ศาสตร์ทางการแพทย์แผนไทย อาทิ การสุมยา การอบไอน้ำสมุนไพร สมุนไพรพื้นบ้าน และยาสมุนไพร โดยวิธีเหล่านี้ผู้ที่มีอาการดังกล่าวสามารถเลือกวิธีการดูแลที่เหมาะสมกับตนเองได้
ข้อมูล/เรียบเรียง พท.ป.นาริยา ส้มสาย
อ้างอิง
Bangkok Hospital. (2026). หวัด โรคยอดฮิตตลอดปีของคนทุกวัย. https://www.bangkokhospital.com/th/bangkok/content/colds-always-hits
กรมสุขภาพจิต. (2021). ส่อง "สมุนไพรไทย" แก้อาการป่วยยอดฮิต ช่วงปลายฝนต้นหนาว. https://dmh.go.th/news-dmh/view.asp?id=31237 #:~:text.
ชีวิตดีดี. (2024). 8 สมุนไพรต้านหวัด ต้านไวรัส แก้ปวด ลดไข้ และยังช่วยต้านโควิด-19 ได้อีกด้วย!. https://www.gedgoodlife.com/health/8-herbsto-fight-cold-and-covid/
ฝ่ายการแพทย์โรงพยาบาลรามาธิบดี. (2026). การอบไอน้ำสมุนไพร. https://www.rama.mahidol.ac.th/altern_med/th/km/13may2020-1026
มูลนิธิหมอชาวบ้าน. (2022). การรมไอน้ำสมุนไพรแก้หวัด. https://empowerliving.doctor.or.th/case/434
ศรัณย์ ธนพฤฒิวงศ์. (2023). ไข้หวัด ตามฤดูกาล (Common Cold). https://www.medparkhospital.com/disease-and-treatment/common-cold
#คลินิกการแพทย์แผนไทยประยุกต์ #คลินิกการแพทย์แผนไทยประยุกต์โรงพยาบาลสุทธาเวช #โรงพยาบาลสุทธาเวช
