28/03/2026
📌หิด (scabies) คนไข้อาจเป็นทั้งครอบครัว อยู่ใกล้ชิดเลยติดกันหมด
หิดเป็นโรคติดต่อพบบ่อยในเด็กเพราะภูมิคุ้มกันต่ำ เด็กทารกมักติดจากบิดามารดา เด็กโต วัยรุ่น มักติดจากเพื่อน อยู่ที่ที่มีความแออัดสูง ไม่ถูกสุขลักษณะ ถ้าคนที่ภูมิต่ำจะติดง่าย
📌หิด เป็นการติดเชื้อแมลงขนาดเล็ก คือ ไร (Sarcoptes scabiei) มีขนาดเล็กมาก ประมาณ 0.4 มิลลิเมตร โดย ตัวหิดนี้มาอาศัยที่ผิวหนังชั้นนอกสุดของมนุษย์ (ใน epidermis ชั้น stratum corneum) โดยหิดตัวเมียมาขุดรู วางไข่ อีก 2-3 วัน ตัวหิดฟักไข่ออกมา ใช้เวลา 2 สัปดาห์ โตเต็มที่ ก็ผสมพันธุ์กับตัวผู้ ตัวผู้ตาย หิดตัวเมียก็ขุดรูใต้ผิวหนัง วางไข่ วนเวียนไปเรื่อยๆ
📌อาการ เป็นผื่นตุ่มแดง หรือ ตุ่มน้ำใสคันมาก ทั่วตัว โดยเฉพาะ ง่ามมือ ง่ามเท้า อวัยวะเพศ รักแร้ ขาหนีบ ง่ามก้น จะคันมากตอนกลางคืน จนนอนไม่ได้
อาจพบตุ่มนูน (nodules) ที่รักแร้(ในเด็กทารก) อวัยวะเพศ อาจเกิดจากติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อน แล้วร่างกายตอบสนองมากเกินไป อาจคงอยู่หลายเดือนแม้รักษาหายแล้ว
อาจพบ ตุ่มเป็นเส้นเล็กๆ (burrow) หรืออุโมงค์หิดตามเส้นทางที่ขุดรู
📌crusted scabies (Norwegian Scabies) ในคนที่ภูมิคุ้มกันต่ำมากๆ คนสูงอายุ HIV,เด็กทารก จะมีการขยายพันธุ์ตัวหิดมหาศาล เป็นล้านๆตัว (ทั่วไปมีเชื้อ 10-15 ตัว) เกิดเป็นสะเก็ดหนา (hyperkeratisis) เกรอะกรัง ตามง่ามมือ ฝ่ามือ ฝ่าเท้า ตามตัว
📌การรักษา
1. Permethrin cream (hecin cream ,onox)(มีทั้ง 1% และ 5%) ตามตำราให้ 5% แต่ส่วนตัว หมอให้แค่ 1 % ก็หาย และไม่ระคายเคือง โดยทาก่อนนอนทั่วตัวยกเว้นศีรษะ เน้นที่เป็นมาก เช่นอวัยวะเพศ ง่ามมือ รักแร้ ล้างออกตอนเช้า ทา 1-3 วัน เว้นไป 1 สัปดาห์ ทาอีก 1-3 วัน แต่ห้ามใช้ในเด็กต่ำกว่า 2 เดือนครับ
2. 10-25% benzyl benzoate เลี่ยงในเด็กเล็ก จะระคายเคือง ถ้าระคายเคืองก็ผสมน้ำเจือจางความเข้มข้นลง 1:1 ทาทั่วตัว 1 คืน ล้างออกตอนเช้า เว้น 1 สัปดาห์ทาอีก 1 คืนครับ อันนี้ ผมไม่ชอบใช้ ระคายเคืองง่าย แต่ราคาถูกหาง่าย หายเหมือนกัน
3. Ivermectin 200 micrograms/ kg รับประทานได้ผลดี แต่ผมไม่เคยใช้
4.รักษาคนอื่นในครอบครัวไปพร้อมกันแม้ไม่มีอาการ อาจทายาสักครั้ง ป้องกันการติดเชื้อซ้ำซาก
5.steroid อ่อนๆ ทาแก้คันได้ 0.02-0.1 % ta cream
6.กินยา antihistamine แก้คัน
7. ต้มเสื้อผ้า ชั้นใน ผ้าห่ม ผ้าปูที่นอน โดยเฉพาะ ผ้าเช็ดตัว 1-2 สัปดาห์ แยกไม่ใช้ปนกัน ดูดฝุ่น และดูแลสุขลักษณะให้ดี
หิดเป็นโรคที่ต้องวินิจฉัยให้แม่นยำ รักษาถูกต้องก็หาย แต่ถ้าวินิจฉัยไม่ได้ สร้างความเครียดมากๆให้ทั้งครอบครัว คันจนไม่ได้นอน เกาจนเสียบุคลิกภาพครับ
❤️
# เครดิตหมอ สมาธิ
#สุพรรณเภสัช