10/04/2026
ฝึกใช้ไหมขัดฟันเถอะค่ะ ส่งผลดีต่อร่างกาย
ใช้ไหมขัดฟัน ลดเสี่ยงเส้นเลือดสมองตีบ 23%
ถ้าผมบอกว่า การใช้ไหมขัดฟันเป็นประจำช่วยป้องกันเส้นเลือดสมองตีบได้ หลายท่านคงคิดว่าผมพูดเกินจริง ฟันกับสมองจะเกี่ยวกันได้อย่างไร
แต่งานวิจัยที่เพิ่งตีพิมพ์เมื่อวันที่ 8 เมษายน 2026 ในวารสาร Stroke ของสมาคมโรคหัวใจแห่งสหรัฐอเมริกา บอกชัดเจนว่าเกี่ยวกันครับ และเกี่ยวกันมากกว่าที่ใครจะคิดครับ
งานวิจัยนี้มาจากโครงการ ARIC (Atherosclerosis Risk in Communities) ซึ่งเป็นหนึ่งในงานวิจัยแบบติดตามไปข้างหน้าที่ใหญ่และยาวนานที่สุดในโลกด้านโรคหลอดเลือด ติดตามคนกว่า 6,200 คน นานเกือบ 24 ปี โดย Sen และคณะจากมหาวิทยาลัยเซาท์แคโรไลนา ศึกษาในผู้เข้าร่วมวิจัย 6,200 คนที่มีฟันครบและไม่เคยเป็นสโตรคมาก่อน สอบถามพฤติกรรมการใช้ไหมขัดฟันตั้งแต่ปี 1996-1998 แล้วติดตามไปจนถึงสิ้นปี 2021 รวมระยะเวลาติดตามนานถึง 23.7 ปี
ในกลุ่มนี้ 65% (4,049 คน) บอกว่าใช้ไหมขัดฟันเป็นประจำ ส่วน 35% ไม่ได้ใช้ ระหว่างติดตาม เกิดเส้นเลือดสมองตีบทั้งหมด 434 ราย
ผลลัพธ์ สุดยอดมาก พบว่าใช้ไหมขัดฟัน ลดสโตรค 23% ลดสโตรคจากลิ่มเลือดหัวใจ 40%
หลังจากปรับค่าปัจจัยรบกวนทั้งหมดแล้ว ทั้งปัจจัยเสี่ยงหลอดเลือด การศึกษา การแปรงฟัน การไปพบทันตแพทย์ โรคเหงือก และฟันผุ พบว่าคนที่ใช้ไหมขัดฟันเป็นประจำมีความเสี่ยงเส้นเลือดสมองตีบน้อยกว่าคนที่ไม่ใช้ 23% ครับ
แต่ที่น่าสนใจยิ่งกว่าคือเมื่อแยกดูตามชนิดของสโตรค พบว่าผลเด่นชัดที่สุดอยู่ที่สโตรคชนิดลิ่มเลือดจากหัวใจ ซึ่งลดลงถึง 40% และพบว่าการใช้ไหมขัดฟันสัมพันธ์กับความเสี่ยงหัวใจเต้นผิดจังหวะชนิด AF (atrial fibrillation) ที่ลดลง 12% ด้วย ครับ
ยิ่งไปกว่านั้น ผลนี้มี dose-response relationship คือยิ่งใช้ไหมขัดฟันบ่อยยิ่งลดความเสี่ยงมากครับ
กลุ่มที่ไม่ใช้ไหมขัดฟันมีอัตราสโตรคสูงกว่า (8.7% เทียบกับ 6.1%) และเสียชีวิตจากสาเหตุอื่นที่ไม่ใช่สโตรคสูงกว่าด้วย (40.8% เทียบกับ 34.5%)
ฟังดูประหลาดแต่ ... มีเหตุผลทางวิทยาศาสตร์รองรับครับ กลไกที่อธิบายได้มีหลายทาง
ทางแรก เชื้อแบคทีเรียในช่องปากเข้าสู่กระแสเลือด เมื่อมีโรคเหงือก (periodontal disease) เหงือกจะอักเสบ มีแผล เชื้อแบคทีเรียในช่องปากสามารถเข้าสู่กระแสเลือดได้ง่ายผ่านเหงือกที่อักเสบ เรียกว่า bacteremia แบคทีเรียเหล่านี้ไม่ได้แค่ลอยอยู่ในเลือด แต่สามารถเกาะผนังหลอดเลือด กระตุ้นการอักเสบ และเร่งกระบวนการไขมันเกาะหลอดเลือดได้
ทางที่สอง การอักเสบเรื้อรังจากเหงือก โรคเหงือกเรื้อรังทำให้ร่างกายอยู่ในสภาวะอักเสบระดับต่ำตลอดเวลา (chronic low-grade inflammation) ซึ่งเป็นตัวขับเคลื่อนการเกิดไขมันเกาะหลอดเลือดและการเกิดลิ่มเลือดที่สำคัญ
ทางที่สาม ซึ่งเป็นสิ่งที่งานวิจัยนี้ชี้ให้เห็นอย่างน่าสนใจ คือ ผลที่เด่นชัดที่สุดอยู่ที่สโตรคชนิดลิ่มเลือดจากหัวใจ (cardioembolic stroke) และหัวใจเต้นผิดจังหวะ (AF) งานวิจัยพบว่า 6.6% ของผลในการลดสโตรคนั้นถูกอธิบายผ่านการลด AF ซึ่งบ่งชี้ว่าการอักเสบเรื้อรังจากโรคเหงือกอาจเป็นตัวกระตุ้นให้หัวใจเต้นผิดจังหวะ แล้วหัวใจที่เต้นผิดจังหวะก็สร้างลิ่มเลือดส่งขึ้นไปอุดหลอดเลือดสมอง ไหมขัดฟันช่วยลดโรคเหงือก ลดการอักเสบ ลด AF ลดสโตรคจากลิ่มเลือดหัวใจ เป็นห่วงโซ่เหตุผลที่สมเหตุสมผลมาก
มุมมองของผมในฐานะแพทย์หลอดเลือดสมองครับ
ผมต้องพูดตรงๆ ว่างานวิจัยนี้เป็นแบบสังเกตการ ไม่ใช่การสุ่มในสองกลุ่ม ดังนั้นไม่สามารถสรุปได้ว่าไหมขัดฟัน ทำให้สโตรคลดลงโดยตรง อาจมีปัจจัยรบกวนที่ยังควบคุมไม่หมด เช่น คนที่ขยันใช้ไหมขัดฟันอาจเป็นคนที่ดูแลสุขภาพดีในด้านอื่นๆ ด้วย ซึ่งผู้วิจัยเองก็ตระหนักจุดนี้และพยายามปรับค่าแล้ว ค่า E-value ที่ 1.87 ก็บ่งบอกว่าผลนี้ค่อนข้างทนทานต่อปัจจัยรบกวนที่ไม่ได้วัดครับ
แต่สิ่งที่ทำให้ผมให้น้ำหนักกับงานวิจัยนี้คือ หนึ่ง ขนาดตัวอย่างใหญ่พอสมควร 6,200 คน สอง ติดตามนานมาก เกือบ 24 ปี สาม มี dose-response relationship ยิ่งใช้บ่อยยิ่งลดเสี่ยง สี่ ผลสอดคล้องกับกลไกทางชีววิทยาที่เรารู้อยู่แล้วเรื่องการอักเสบเรื้อรังจากโรคเหงือกกับหลอดเลือด ห้า ผลเฉพาะเจาะจงกับ ลิ่มเลือดหัวใจอุดสมอง และ AF ซึ่งเป็นกลไกที่อธิบายได้ทางพยาธิสรีรวิทยา ไม่ใช่ผลแบบหว่านแหนะครับ
และที่สำคัญที่สุด ไหมขัดฟันเป็นสิ่งที่ทำง่าย ราคาถูก ไม่มีผลข้างเคียง ไม่ต้องใบสั่งแพทย์ แม้ว่าหลักฐานจะยังไม่ถึงขั้น แนะนำอย่งยิ่ง (Class I) แต่ก็ไม่มีเหตุผลอะไรที่จะไม่ทำ ถ้ามันอาจช่วยลดสโตรคได้ด้วย ก็ยิ่งเป็นเหตุผลเพิ่มอีกข้อที่ควรใช้ไหมขัดฟันทุกวันครับ
โรคเหงือกไม่ใช่แค่เรื่องฟัน แต่เป็นเรื่องหลอดเลือดและหัวใจด้วย ไหมขัดฟันอาจเป็นส่วนหนึ่งของการป้องกันสโตรคที่คนมักมองข้าม การป้องกันสโตรคไม่ได้มีแค่กินยา ลดความดัน ลดไขมัน แต่รวมถึงการดูแลสุขภาพช่องปากด้วย
ครั้งหน้าที่ท่านขี้เกียจใช้ไหมขัดฟันก่อนนอน ลองนึกถึงตัวเลข 23% นี้ดูนะครับ
--------------------------------------
หมอเฉพาะทางประจำคลินิกสมองและระบบประสาท
🧠นพ. วรวิทย์ สุขภาคกิจ
🪪 วุฒิบัตรสาขาประสาทวิทยา รามาธิบดี
🪪 ประกาศนียบัตร อนุสาขาประสาทวิทยาโรคหลอดเลือดสมองและการตรวจหลอดเลือดสมอง ฯ รามาธิบดี
🪪 Registered Physician in Neurovascular Interpretation, American Society of Neuroimaging
🩺 ตรวจหลอดเลือดสมองด้วยดูเพล็กซ์แสกนและดอปเพลอร์สแกนผ่านกะโหลกศีรษะ
🩺ตรวจรักษา อัมพฤกษ์ อัมพาต ชา อ่อนแรง เวียนหัว ทรงตัวไม่ดี ปวดหัว ไมเกรน ความจำ สมองเสื่อม โรคหลอดเลือดสมอง ประเมินความเสี่ยงและป้องกัน ไขมันเกาะหลอดเลือด หลอดเลือดตีบ ตัน ไขมันสูง ความดันสูง หลอดเลือดแข็ง ตรวจและแปลผลหลอดเลือดสมอง ลมชัก พาร์กินสัน มือสั่น
หมอเฉพาะทางประจำคลินิกผิวหนัง
🌷 พญ. ศศิพิมพ์ ไชยจรัส
🪪 วุฒิบัตรสาขาตจวิทยา รามาธิบดี
🪪 Fellowship training in dermatologic surgery and laser, Ramathibodi Hospital
🩺ตรวจรักษา สิว ฝ้า โรคผิวหนัง ผื่นคัน ภูมิแพ้ผิวหนัง ลมพิษ สะเก็ดเงิน ผมร่วง ผิวแห้ง ผื่นผิวหนังอื่น ๆ
📞ติดต่อสอบถามบริการ หรือ ทำนัดหมาย โทร 082-425-3604 (เฉพาะเวลาทำการ)
