03/12/2025
INHOMESSS ✨
เครื่องมือสำหรับ #หมอครอบครัว
เนื่องจากช่วงนี้มีบุคลากรทางสาธารณสุขผู้ปฏิบัติงานในหน่วยบริการปฐมภูมิเข้ามาติดตามเพจมากขึ้น จึงขอแชร์หนึ่งในเครื่องมือที่มีความสำคัญในการดูแลผู้ป่วยของพวกเราชาวปฐมภูมิ นั่นก็คือ
°•☆ การเยี่ยมบ้าน ☆•°
หมอครอบครัวก็ต้องคู่กับการเยี่ยมบ้าน 🏡
𝗙𝗮𝗺𝗶𝗹𝘆 𝗣𝗵𝘆𝘀𝗶𝗰𝗶𝗮𝗻 𝗮𝗻𝗱 𝗛𝗼𝗺𝗲 𝗩𝗶𝘀𝗶𝘁
ไม่ว่าจะหมอครอบครัวคนที่ 1, 2 หรือ 3
เวลาลงไปเยี่ยมบ้าน ไปทำอะไร❓️
เราไปแบบมีหลักการนะ
ไม่ใช่แค่แวะไปเยี่ยมเยียนทักทาย 😄
เวลาที่เราลงไปเยี่ยมบ้าน เรามีเครื่องมือที่ใช้ในการประเมินสภาวะสุขภาพ และปัจจัยที่มีผลต่อสภาวะสุขภาพของผู้ป่วย และครอบครัวที่เรียกว่า
°•☆"𝗜𝗡𝗛𝗢𝗠𝗘𝗦𝗦𝗦"☆•°
โดยเป็นการประเมินแบบองค์รวมอย่างรอบด้าน ทั้งปัจจัยจากตัวผู้ป่วยเอง ครอบครัว รวมถึงสิ่งแวดล้อมรอบบ้าน ชุมชนที่ผู้ป่วยอาศัยอยู่ ลงไปถึงความคิด และความเชื่อทางจิตวิญญาณที่ล้วนมีผลกระทบต่อสุขภาพ—𝙄𝙢𝙥𝙖𝙘𝙩 𝙤𝙣 𝙃𝙚𝙖𝙡𝙩𝙝
เริ่มต้นจาก
○●♡ 𝗜 : 𝗜𝗺𝗺𝗼𝗯𝗶𝗹𝗶𝘁𝘆
‐- ประเมินความสามารถในการเคลื่อนไหวร่างกาย และการทำกิจวัตรประจำวันขั้นพื้นฐาน
•••𝗕𝗮𝘀𝗶𝗰 𝗔𝗗𝗟•••
—𝘈𝘤𝘵𝘪𝘷𝘪𝘵𝘪𝘦𝘴 𝘰𝘧 𝘋𝘪𝘢𝘭𝘺 𝘓𝘪𝘷𝘪𝘯𝘨
ได้แก่
"𝗗𝗘𝗔𝗧𝗛"
𝗗 : 𝗗𝗿𝗲𝘀𝘀𝗶𝗻𝗴
•การแต่งกาย—ผู้ป่วยสามารถแต่งตัวเองได้หรือไม่ ต้องอาศัยคนช่วยเหลือมากน้อยแค่ไหน
𝗘 : 𝗘𝗮𝘁𝗶𝗻𝗴
•การรับประทานอาหาร—ผู้ป่วยสามารถกินอาหารเองได้หรือไม่ ต้องอาศัยคนช่วยเหลือมากน้อยแค่ไหน
𝗔 : 𝗔𝗺𝗯𝘂𝗹𝗮𝘁𝗶𝗻𝗴
•การเคลื่อนย้าย/การเดิน/การขึ้นลงบันได
𝗧 : 𝗧𝗼𝗶𝗹𝗲𝘁𝗶𝗻𝗴
•การขับถ่าย
: ความสามารถในการควบคุม
การทำงานของกระเพาะปัสสาวะ และลำไส้
(การกลั้นปัสสาวะ อุจจาระ)
𝗛 : 𝗛𝘆𝗴𝗶𝗲𝗻𝗲
•การดูแลสุขอนามัยส่วนบุคคล เช่น อาบน้ำ ล้างหน้า แปรงฟัน การทำความสะอาดร่างกาย สามารถทำเองได้หรือไม่
โดยแบบประเมิน 𝗕𝗮𝘀𝗶𝗰 𝗔𝗗𝗟 สามารถโหลดได้จาก 𝘎𝘰𝘰𝘨𝘭𝘦.... เวลาลงไปเยี่ยมบ้านเราจะทำการประเมินว่าผู้ป่วยสามารถประกอบกิจวัตรประจำวันขั้นพื้นฐานเหล่านี้ได้เต็มร้อยหรือไม่ มีส่วนไหนที่ผู้ป่วยไม่สามารถทำได้ และเป็นเพราะอะไร แล้วสามารถที่จะแก้ไข พัฒนาให้ทำได้มากขึ้นหรือไม่ ดังนั้นจึงควรประเมินทุกครั้งที่ลงไปเยี่ยมบ้านเพื่อดูว่าคะแนน 𝗕𝗮𝘀𝗶𝗰 𝗔𝗗𝗟 ของผู้ป่วยนั้นดีขึ้นหรือแย่ลงจากการลงเยี่ยมบ้านในครั้งก่อนหน้า
○●♡ 𝗡 : 𝗡𝘂𝘁𝗿𝗶𝘁𝗶𝗼𝗻
-- ประเมินลักษณะของอาหาร ชนิดของอาหาร และสารอาหารที่ผู้ป้วยกินว่าเหมาะสมกับสถานะสุขภาพของผู้ป่วยหรือไม่ รวมถึงประเมินเรื่องของการเก็บรักษาอาหารด้วย เมื่อไปเยี่ยมถึงบ้านแล้วเพื่อให้เห็นภาพชัดเจนอาจจะต้องขออนุญาตผู้ป่วยดูอาหารที่เก็บไว้ในตู้เย็น และตู้กับข้าวด้วย เพื่อที่จะได้ใช้เป็นข้อมูลในการแนะนำที่เป็นประโยชน์
○●♡ 𝗛 : 𝗛𝗼𝗺𝗲 𝗘𝗻𝘃𝗶𝗿𝗼𝗻𝗺𝗲𝗻𝘁
แบ่งออกเป็น 2 ส่วน
-- 𝗛𝗼𝘂𝘀𝗶𝗻𝗴 : การประเมินสภาพบ้าน สิ่งแวดล้อมรอบบ้านของครอบครัวว่าเหมาะสมกับโรคที่ผู้ป่วยเป็นหรือไม่ เช่น ผู้ป่วยเป็นวัณโรคควรอยู่ในห้องที่มีหน้าต่าง อากาศถ่ายเทได้สะดวก ผู้ป่วยที่เป็นโรคข้อเข่าเสื่อมควรที่จะนอนอยู่ชั้นล่างของบ้านไม่เดินขึ้นบันได รวมถึงพื้นที่สิ่งแวดล้อมรอบ ๆ บ้านว่าปลอดภัยหรือไม่ เป็นต้น
-- 𝗡𝗲𝗶𝗴𝗵𝗯𝗼𝗿𝘀 : การประเมินดูเพื่อนบ้านของครอบครัว ประเมินความสัมพันธ์กับเพื่อนบ้านเมื่อครอบครัวผู้ป่วยมีปัญหาเพื่อนบ้านสามารถให้การช่วยเหลือได้หรือไม่
นอกจากนี้การประเมินสภาพแวดล้อมรอบ ๆ บ้านยังอาจช่วยให้เราเห็นถึงความสนใจ กิจกรรม หรืองานอดิเรกที่ผู้ป่วยชื่นชอบ ทำให้ได้เห็นถึงตัวตนของผู้ป่วยได้อีกด้วย
⚠️ แต่❗️ข้อควรระวัง
《𝘚𝘩𝘰𝘶𝘭𝘥 𝘯𝘰𝘵 𝘮𝘢𝘬𝘦 𝘢𝘴𝘴𝘶𝘮𝘱𝘵𝘪𝘰𝘯𝘴 𝘢𝘣𝘰𝘶𝘵 𝘴𝘰𝘤𝘪𝘢𝘭 𝘤𝘭𝘢𝘴𝘴 𝘰𝘳 𝘮𝘢𝘵𝘦𝘳𝘪𝘢𝘭 𝘸𝘦𝘢𝘭𝘵𝘩 𝘣𝘢𝘴𝘦𝘥 𝘰𝘯 𝘵𝘩𝘦 𝘱𝘢𝘵𝘪𝘦𝘯𝘵'𝘴 𝘱𝘩𝘺𝘴𝘪𝘤𝘢𝘭 𝘦𝘯𝘷𝘪𝘳𝘰𝘯𝘮𝘦𝘯𝘵.》
-- ไม่ควรตั้งสมมติฐานเกี่ยวกับชนชั้นทางสังคมหรือความมั่งคั่งทางวัตถุโดยอิงจากสภาพแวดล้อมทางกายภาพของผู้ป่วย
○●♡ 𝗢 : 𝗢𝘁𝗵𝗲𝗿 𝗣𝗲𝗼𝗽𝗹𝗲
-- สมาชิกภายในบ้าน : ประเมินสมาชิกคนอื่น ๆ ภายในบ้าน ทั้งในด้านร่างกาย จิตใจ สังคม และจิตวิญญาณ รวมถึงบทบาทหน้าที่ของสมาชิกแต่ละคน ประเมินการเจ็บป่วยของผู้ป่วยว่าส่งผลกระทบต่อสมาชิกคนอื่น ๆ ในครอบครัวมากน้อยแค่ไหน เมื่อเกิดเหตุฉุกเฉินจะมีใครที่สามารถให้การช่วยเหลือครอบครัวได้บ้าง สอบถามถึง ตัวแทนโดยชอบธรรม (𝘗𝘰𝘸𝘦𝘳 𝘖𝘧 𝘈𝘵𝘵𝘰𝘳𝘯𝘦𝘺) ของผู้ป่วยที่มีหน้าที่ในการตัดสินใจแทนเมื่อผู้ป่วยไม่มีสติสัมปชัญญะที่จะตัดสินใจได้ด้วยตัวเอง รวมถึงการพูดคุยในเรื่องของ 𝘓𝘪𝘷𝘪𝘯𝘨 𝘞𝘪𝘭𝘭 และ 𝘈𝘥𝘷𝘢𝘯𝘤𝘦 𝘊𝘢𝘳𝘦 𝘗𝘭𝘢𝘯 (𝘈𝘊𝘗)
และ
สมาชิกภายในบ้านยังรวมถึงสัตว์เลี้ยงด้วย 🐶🐱
สำคัญ❗️
☆☆☆กรณีที่ผู้ป่วยมีผู้ดูแล—𝗖𝗮𝗿𝗲𝗴𝗶𝘃𝗲𝗿
อย่าลืมประเมินความต้องการ และความเสี่ยงของ 𝗖𝗮𝗿𝗲𝗴𝗶𝘃𝗲𝗿 ที่จะเกิดภาวะ 𝗖𝗮𝗿𝗲𝗴𝗶𝘃𝗲𝗿 𝗕𝘂𝗿𝗱𝗲𝗻 หรือ 𝗕𝘂𝗿𝗻𝗼𝘂𝘁 ด้วย
***𝘌𝘷𝘢𝘭𝘶𝘢𝘵𝘪𝘰𝘯 𝘰𝘧 𝘵𝘩𝘦 𝘊𝘢𝘳𝘦𝘨𝘪𝘷𝘦𝘳'𝘴 𝘯𝘦𝘦𝘥𝘴 𝘢𝘯𝘥 𝘳𝘪𝘴𝘬 𝘰𝘧 𝘣𝘰𝘳𝘯𝘰𝘶𝘵.
โดยอาศัยคำถามแบบง่ายดังนี้
"𝗖𝗮𝗿𝗲𝗴𝗶𝘃𝗲𝗿"
𝗖 : 𝗖𝗮𝗿𝗲
มีหน้าที่ดูแลอะไรบ้าง
𝗔 : 𝗔𝗳𝗳𝗲𝗰𝘁𝗶𝗼𝗻
ตอนนี้รู้สึกอย่างไร
𝗥 : 𝗥𝗲𝘀𝘁
ได้พักบ้างมั้ยมีใครมาสลับสับเปลี่ยนบ้าง
𝗘 : 𝗘𝗺𝗽𝗮𝘁𝗵𝘆
เข้าใจความยากที่ 𝘊𝘢𝘳𝘦𝘨𝘪𝘷𝘦𝘳 ต้องเผชิญ
𝗚 : 𝗚𝗼𝗮𝗹
การดูแลนี้ตั้งเป้าอยากให้เป็นอย่างไร
𝗜 : 𝗜𝗻𝗳𝗼𝗿𝗺𝗮𝘁𝗶𝗼𝗻
ช่วยให้ข้อมูลที่ทำให้การดูแลง่ายขึ้น
𝗩 : 𝗩𝗲𝗻𝘁𝗶𝗹𝗮𝘁𝗶𝗼𝗻
เปิดโอกาสให้ระบายความทุกข์
𝗘 : 𝗘𝗺𝗽𝗼𝘄𝗲𝗿𝗺𝗲𝗻𝘁
ปลอบให้กําลังใจ และชื่นชมในสิ่งที่ทำดีอยู่แล้ว
𝗥 : 𝗥𝗲𝘀𝗼𝘂𝗿𝗰𝗲
หาแหล่งให้ความช่วยเหลือ
ถ้าผู้ป่วยหรือครอบครัวต้องการ
○●♡ 𝗠 : 𝗠𝗲𝗱𝗶𝗰𝗮𝘁𝗶𝗼𝗻
-- ประเมินวิธีการใช้ยา ผู้ป่วยกินยาสม่ำเสมอ และถูกต้องหรือไม่ ภาชนะที่บรรจุยาเหมาะสมกับโรคที่ผู้ป่วยเป็นหรือไม่ หรือ เหมาะสมกับยานั้นหรือไม่ เช่น ผู้ป่วยเป็นโรคข้อการหยิบยาจากขวดยาทําได้ยากต้องบรรจุยาไว้ในซองยา ยาบางอย่างไม่ให้ถูกแสง เป็นต้น
-- ประเมินยาที่ใช้ ประเภทของยา จํานวนยา ความถี่ในการใช้ยา ที่มาของยา ยาที่นอกเหนือจากใบสั่งยาที่แพทย์สั่ง ยาสมุนไพร หลีกเลี่ยงการใช้ยาที่มีปฏิกิริยาต่อกัน (𝘋𝘳𝘶𝘨 𝘐𝘯𝘵𝘦𝘳𝘢𝘤𝘵𝘪𝘰𝘯) ทั้งเสริมหรือหักล้างฤทธิ์กัน
•••เวลาประเมิน•••
☆ถามให้ผู้ป่วยบอก อย่าอ่านแต่ฉลากยา☆
○●♡ 𝗘 : 𝗘𝘅𝗮𝗺𝗶𝗻𝗮𝘁𝗶𝗼𝗻
การตรวจร่างกาย
ตรวจร่างกายตามระบบชั่งน้ำหนัก
วัดความดันโลหิต
เน้นตรงระบบที่มีปัญหา
ค้นหาภาวะแทรกซ้อนที่อาจจะเกิดขึ้น
บางอย่างอาจลองให้ผู้ป่วยสาธิตทําให้ดู
เช่น การลุกเดินไปเข้าห้องน้ำ ลุก-นั่งจากโถส้วม
การวัดความดันโลหิต หรือการเจาะน้ำตาลปลายนิ้ว
○●♡ 𝗦 : 𝗦𝗮𝗳𝗲𝘁𝘆
-- ความปลอดภัย ได้แก่ การประเมินสภาพบ้านของผู้ป่วยตัวบ้าน, เฟอร์นิเจอร์, อุปกรณ์อํานวยความสะดวก เป็นต้น ว่ามีความปลอดภัยเพียงพอสําหรับครอบครัวในการอยู่อาศัยหรือไม่ เช่น สายไฟที่เดินในบ้านใช้มานานควรจะเปลี่ยนหรือไม่, พื้นห้องน้ำลื่นหรือไม่, บันไดบ้านชันหรือมีราวให้จับหรือไม่ รวมถึงความสะอาด และความเป็นระเบียบภายในตัวบ้าน มีสิ่งของวางระเกะระกะเสี่ยงต่อการสะดุดหกล้มหรือไม่
○●♡ 𝗦 : 𝗦𝗲𝗿𝘃𝗶𝗰𝗲
-- สถานบริการทางสาธารณสุขใกล้บ้านหรือในชุมชนที่สามารถช่วยเหลือผู้ป่วย ครอบครัวได้ เช่น ศูนย์บริการสาธารณสุข เช่น รพ.สต. บ้านประธานชุมชน อสม. รวมถึงสถานบริการทางสาธารณสุข โรงพยาบาลที่ผู้ป่วยเข้ารับบริการเป็นประจำ ประเมินในเรื่องของความสะดวก หรือมีอุปสรรคในการเข้ารับบริการหรือไม่
○●♡ 𝗦 : 𝗦𝗽𝗶𝗿𝗶𝘁𝘂𝗮𝗹 𝗛𝗲𝗮𝗹𝘁𝗵
-- ประเมินเรื่องการค้นหาความหมาย วัตถุประสงค์และความหมายของการมีชีวิตอยู่ ความเชื่อ และคุณค่าในสิ่งที่แต่ละบุคคลเชื่อ เรื่องของความรู้สึกสิ่งที่อยู่ในจิตใจ รวมถึงสิ่งที่บุคคลแสดงออกมาจากความเชื่อทางจิตวิญญาณของแต่ละบุคคล ซึ่งในส่วนของจิตวิญญาณก็อาจจะมีผลต่อสุขภาพได้เช่นกัน
นี่คือส่วนหนึ่งที่สำคัญที่เราทำ
เมื่อลงไปเยี่ยมบ้านค่ะ 🩺🏡❤️(>ᴗ•)
𝗥𝗲𝗳𝗲𝗿𝗲𝗻𝗰𝗲 :
● BRIAN K. UNWIN, MAJ, MC, USA, Eisenhower Army Medical Center, Fort Gordon, Georgia ANTHONY F. JERANT, M.D., University of California, Davis, School of Medicine, Sacramento, California. Am Fam Physician. 1999 Oct 1;60(5):1481-1488.
● สายพิณ หัตถีรัตน์, Home care : The loss skills. เอกสารประกอบการบรรยาย. ภาควิชาเวชศาสตร์ครอบครัว คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดี.
● สายพิณ หัตถีรัตน์, เยี่ยมบ้าน ทักษะทางคลินิกที่หายไป. คู่มือหมอครอบครัว ฉบับสมบูรณ์. พิมพ์ครั้งที่ 3 กรุงเทพฯ : หมอชาวบ้าน 2551 : 103 – 118.
Family Medicine Buddhachinaraj 🩺🏡
เลิกอ้วนกันเถอะ
