Diyetisyen Fulya Sarı

22/02/2026

Balık ve hayvan yerine bitki yemenin bu sorunu çözeceğini düşünerek rehavete kapılabilirsiniz ama yanılırsınız ağır metaller bitkilerin yeraltı ve yerüstü kısımlarında yoğunlaşarak fotosentez sürecini engeller toksisiteden kaçınmak için bitkiler toksik elementlerin dışlandığı kök seviyesinde tutulduğu veya fizyolojik olarak toleranslı formlara dönüştürüldüğü özel mekanizmalar geliştirmiştir ama kendileri için bizim için değil.

Toksikolojinin temel ilkesi:

“Doz zehri belirler.”

Gıdalardaki ağır metal düzeyleri genellikle yasal limitlerin altındadır.
Sorun, tek bir gıda değil; aynı kaynaktan kronik yüksek maruziyettir.

Yani mesele:
Sistematik yük mü oluşturuyorsun?

Balıkta:
• Uzun yaşayan büyük balıkları sık tüketme
(kılıç, kral uskumru (normal uskumrudan farklı karıştırmayın.)
• Küçük, kısa ömürlü balık tercih et
(hamsi, sardalya, istavrit gibi)
• Haftada 2–3 porsiyonu geçme

Kırmızı ette:
• Sürekli aynı üretim modelinden gelmiş endüstriyel ürün yerine
mümkünse yerel, küçük üretici veya mera ağırlıklı kaynak araştır
• Aşırı işlenmiş et tüketimini sınırla

Sebzede:
• Mevsimsel tüket
• Tek bir sebzeye yüklenme
• İyi yıka (toprak kaynaklı metal kalıntısı için)

Daha önemli olan: Vücudun savunma kapasitesi

Asıl unutulan konu bu.

Vücut zaten:
• Glutatyon
• Metallotiyonein
• Karaciğer detoks enzimleri

ile ağır metalleri bağlar ve atar.

Bu sistemleri desteklemek daha mantıklı:

✔ Yeterli protein
✔ Sülfür içeren besinler (soğan, sarımsak)
✔ Yeterli çinko
✔ Yeterli demir
✔ Lifli beslenme (bağırsak atılımı için)

Yani mesele sadece “maruz kalmamak” değil,
“maruziyeti tolere edebilecek metabolik kapasiteyi korumak.

Tabi en önemli soru neden tüm bunları düşünmek zorunda kalıyoruz ?

17/02/2026

29/01/2026

Ben en çok böyle anları seviyorum. Sessizce iyi hissettiren, kimsenin bir şey kanıtlamadığı, karşılık beklemeden var olan anları. İçten olan şeylerin zaten sesi yükselmez, gösterişe ihtiyaç duymaz, insanın içine yerleşir, yüzünde gülümseme bırakır. Bir şey olma çabası yoktur. Belki de iyi hissetmek dediğimiz şey budur yük olmadan var olmak, beklenti olmadan paylaşmak.

25/01/2026

Hâlâ kilo vermeyi sadece “kalori” sanıyorsak, sorunu yanlış yerde arıyoruz.

Vücudunuz bir kalorimetre değil.
Bir laboratuvar.

Aynı kalori, farklı besinlerden geldiğinde vücutta aynı yolu izlemez.
160 kalorilik kola ile 160 kalorilik badem, bedende aynı kaderi paylaşmaz.
Çünkü mesele enerji değil; hangi sinyali verdiğinizdir.

Vücut besini patlatarak yakmaz.
Mitokondriler aracılığıyla enerjiye çevirir.
Fruktoz gibi bazı maddeler kalori içerse bile, mitokondriyal enerji üretimini (ATP) baskılayarak metabolizmayı yavaşlatabilir.

Ve işin kritik kısmı burada başlıyor👇

Bugün sadece gıda endüstrisi değil, beynimiz de hack’lenmiş durumda.
Target ve Amazon alışkanlıklarımızı nasıl analiz ediyorsa, işlenmiş gıdalar da beynin dopamin–ödül sistemini aynı şekilde kullanıyor.

Sürekli uyarılan dopamin sistemi:
– bir süre sonra tolerans geliştiriyor
– aynı tatmini almak için daha fazlasını istiyor
– bu da “irade zayıflığı” sanılan döngüyü yaratıyor

Üstelik çoğu insan, tükettiği gıdaların büyük kısmında bulunan gizli şekerlerin ve obezojenlerin farkında bile değil.

Bir de şunu net söyleyelim:
Beslenme bir davranış bilimidir.

Kilo verme süreci sadece ne yediğinizle değil,
o anki stres düzeyiniz, hormonal durumunuz ve uyku düzeninizle ilgilidir.

Kadınlar küçük erkekler değildir.
Kadın beyni (hipotalamus), açlığa ve strese çok daha hassastır.
Aç karnına yapılan yoğun egzersiz, bir erkekte yağ yakımını desteklerken;
bir kadında kortizolü yükseltip kas yıkımı ve yağ depolamayı tetikleyebilir.

Yanlış uyku saatleri ve yanlış zamanlanmış öğünler ise
insülin direncini ve iştah hormonlarını bozarak,
irade dışı yeme ataklarına zemin hazırlar.

Özetle:
Beslenme bir matematik hesabı değil.
Bir sinir sistemi, hormon ve davranış dengesi meselesi.

Sorun çoğu zaman siz değilsiniz.
Sorun, size öğretilen çerçevenin eksik olması.

19/01/2026

Ablanıza söyleyin en yakın arkadaşınızı doğursun.🤍

14/01/2026

SATED Questionnaire, uyku sağlığını hızlı ve pratik şekilde taramak için kullanılan kısa bir değerlendirme ölçeğidir.

Ben bu testi daha çok, “bedeninin sana gün boyu ne anlattığını görme testi.” diyorum.

Gün içinde
• iştahın kontrolsüz mü?
• tatlı isteğin akşamları patlıyor mu?
• hareket etmek istemiyor musun?
• kilo veremiyorum deyip duruyor musun?

Çoğu kişi çözümü yemekte arıyor.
Ama beden genelde önce uykuyla konuşur.

Bu ölçekte baktığımız şey şu:
👉 Beden gerçekten dinlenmiş mi?

Çünkü uyku bozulduğunda:
• İştah hormonları (ghrelin ↑, leptin ↓) şaşırır
• Stres cevabı yükselir (kortizol)
• Gün içinde hareket isteği düşer
• Kan şekeri daha kolay dalgalanır
• “Ne yesem doymuyorum” hissi başlar

Bu ölçeği kendin için doldur.
Puanına bak.
Sonra şunu sor:

Benim iştahım gerçekten açlıktan mı,
yoksa uykusuz bir bedenin yardım çağrısı mı?

Fark etmek, düzeltmenin ilk adımıdır.

05/11/2025

Evrenin ritmiyle insanın ritmi çok benzer.
Dalgalar, hormonlar, duygular hepsi aynı döngüyle akıyor.

Ben sadece o döngüyle uyumlanmayı öğreniyorum artık.
Bilim buna “homeostaz” der.
Ben “denge” diyorum.

Ve bazen en doğru denge, biraz dengesizlikten doğuyor.

📸 biraz ben, biraz