02/01/2026
Kontrol ihtiyacı, sanıldığı gibi tamamen olumsuz bir eğilim değildir.
Beynin güvenlik sistemi, belirsizliği azaltmak için doğal olarak düzen, öngörü ve kontrol arar.
Bu nedenle kontrol ihtiyacı kısa vadede kişiye güven hissi sağlayabilir.
Kontrol ihtiyacının yararları:
• Düzen kurmayı kolaylaştırır.
Zihin planlı çalışır, sorumluluklar organize olur.
• Güvensiz ortamlarda savunma sağlar.
Kaotik yaşam deneyimlerinden gelen kişiler için kontrol, güvenlik hissinin temelidir.
• Kriz anlarında hızlı düşünmeyi destekleyebilir.
Ancak kontrol ihtiyacı fazlalaştığında, mekanizma kişinin lehine çalışmaktan çıkar ve kaygıyı büyüten bir baskıya dönüşebilir.
Kontrol ihtiyacının zararları:
• Belirsizliğe tahammülü azaltır.
Her şey planlandığı gibi gitmediğinde aşırı stres yaratır.
• İlişkilerde katılık oluşturur.
Karşı tarafa alan bırakmak zorlaşır; duygusal esneklik azalır.
• Zihni aşırı uyanık tutar.
Bu, kaygı ve tükenmişlik riskini artırır.
• İçsel hata toleransı düşer.
Kişi sürekli kendini denetler, “yanlış yapma korkusu” büyür.
Kontrol ihtiyacının özünde güven arayışı vardır; zarar veren ise kontrolün kendisi değil, zihnin kontrolsüz kontrol arayışıdır.
✔ Kontrol, güveni artırdığında sağlıklıdır; kaygıyı artırdığında ise zihni tutsak eder.