05/03/2026
Travma Tetiklenmesi: Geçmişin Bugünde Yeniden Hissedilmesi
Travma tetiklenmesi, geçmişte yaşanan bir olayın duygusal ve bedensel izlerinin, bugünde bir uyaranla yeniden aktive olmasıdır. Bu uyaran bir koku, ses, görüntü, cümle, tarih ya da beden hissi olabilir. Kişi “şu an güvendeyim” diye bilse bile bedeni ve duyguları sanki tehlike yeniden oluyormuş gibi tepki verir.Van der Kolk’un tanımladığı gibi travma, anıdan çok bir tepkidir.
Beyin travmatik anıları, zaman damgası koymadan saklayabilir. Bu nedenle tetiklenme anında kişi olayı hatırlamaktan çok, onu yeniden yaşıyor gibi hisseder. Kalp çarpıntısı, nefes darlığı, donakalma, öfke patlamaları, ani kaygı ya da yoğun kaçma isteği sık görülen tepkilerdir. Bu tepkiler bilinçli değil; sinir sisteminin otomatik savunma yanıtlarıdır.
Travma tetiklenmesi bir zayıflık değildir. Bu, bedenin geçmişte hayatta kalmasını sağlayan mekanizmaların bugünde de çalışmaya devam etmesidir. Sorun, tehlike geçmesine rağmen sistemin bunu fark edememesidir. Psikoterapi, tetiklenmeleri tanımayı, bedeni yeniden regüle etmeyi ve “şimdi ve burada”ya dönmeyi öğretir. Travma iyileşmesi, geçmişi silmek değil; onun bugünü yönetmesine gerek kalmadığını sinir sistemine yeniden öğretmektir.
