23/11/2020
Çok yakından olayları yaşamış bir hasta yakınından tavsiyeler👍🙏
COVİD 19 HASTASINA BAKIM REHBERİ
ÖNEMLİ: Bu rehber bir doktor ya da sağlık çalışanı tarafından değil, Covid geçiren bir hastanın titiz ve araştırmacı bir yakını tarafından hazırlanmıştır dolayısı ile asla tıbbi tavsiye yerine geçmez. Herhangi bir terslikte mutlaka bir profesyonele danışın.
Bu rehber, evde en az bir sağlıklı yakını olan hastalar için daha faydalı olacaktır.
Ne zaman Covid oldum?
Ne zaman Covid olduğunuz kuluçka süreniz ile ilgilidir bu süre genellikle 5-7 gün arasındadır. Kuluçka süresi çok nadir olarak 14 güne kadar çıkar. Kuşkulu temasınız varsa ve semptom göstermiyorsanız beşinci ya da altıncı günde test yaptırın. Semptomsuz pozitif olma riskini elimine edin.
Hastalığımın İlk Günü Hangi Gündür?
Hastalığınızın ilk gününü testinizin pozitif çıktığı ya da ilaca başladığınız gün değil, ilk semptom gösterdiğiniz gün olarak hesaplayın. Ne kadar erken tanı konulursa o kadar iyi olur çünkü ilaca erken başlamak ileride yaşanabilecek pek çok komplikasyonu önleyecektir.
Pozitif Çıktım Şimdi Ne Olacak?
Covid testiniz pozitif çıktığında bu otomatikman Sağlık Bakanlığına bildirilecek ve bir sağlık ekibi gelip size ilacınızı verecek.
Bu aşamada en önemli şey son bir haftada temas ettiğiniz herkesi filyasyon ekiplerine bildirmek olacaktır çünkü temas ettiğiniz kişiler eğer semptom gösterirlerse, filyasyon listesinde iseler sağlık ekipleri eve gelerek test yapar. Hastaneye gitmelerine gerek kalmaz.
Karantinaya Hazırlık
Pozitif çıktınız, ilaçlarınızı teslim aldınız ve sizin için izolasyon, negatif olan ev halkı için karantina başladı. Bu ilk bir iki gün, eğer genele uyuyorsanız nispeten hafif geçecek o yüzden bu günü hazırlanmak için kullanın.
Evde mutlaka olması gereken tıbbı gereçler:
-Ateş ölçer
-Kullanması kolay bir tansiyon aleti
-(Çok çok çok önemli) Parmaktan kullanılan Oksimetre nabız ve oksijen ölçer.
-Eğer yaşlı ve/veya kronik hastalıkları olan bir hastanız varsa (kanser-kalp-diyabet-astım vs.) evinize bir oksijen makinası kiralayın doksan veya altına düşen satürasyonu bununla destekleyeceksiniz. Ani düşüşlerde ambülans beklerken hastaya takacaksınız. Bu çok önemli. Oksijen makinası nispeten pahallı ve zor bulunuyor. Alternatif olarak oksijen tüpü de alabilirsiniz. Bunu lütfen atlamayın, hayat kurtarabilir.
Gerekli ilaç ve gıda destekleri:
Parol
Binlik C vitamini
D-vit
Çinko
Toz probiyotik (yoğurda karıştırılacak)
Doktorunuza kan sulandırıcı almanız gerekip gerekmediğini sorun.
Kan tahlilinizde (mutlaka yaptırın) CRP değerleriniz yüksek çıktıysa eğer antibiyotik kullanmanızın gerekli olup olmadığını doktorunuza sorun. Bazen atlanabiliyor, enfeksiyon durumunda erken antibiyotik kullanmaya başlamak hayat kurtarabiliyor.
Yakından Takip Edilecek Değerler
-Ateş: Ateş bu hastalıkta normal ve beklenen bir şey. İlk bir hafta ateş olsa da olmasa da hastanın altı saatte bir, bir parol içmesini tavsiye ederim. Uzun süre düşmeyen inatçı yüksek ateş olduğunda doktorunuza danışın ya da ambulans çağırın. Ciddi bir enfeksiyon belirtisi olabilir. (38.5 ve üstü)
-Tansiyon: Günde iki kere, sabah ve akşam ölçerek çok yüksek veya çok düşük rakamlar çıktığında takip edeceksiniz. Anormallik devam ederse doktorunuza danışın ya da ambulans çağırın.
-OKSİJEN VE NABIZ: Bunu büyük harflerle yazdım çünkü ne kadar önemli olduğunu anlatamam. Covid 19 sürecinde bizim için en mühim şey oksijen seviyemiz. Oksijen seviyesinin 90’ın altına düşmemesi gerekiyor. 86-88 alarm seviyesidir, altı çok çok tehlikelidir. Pek çok hastanın hayatı “happy hypoxia” sendromu sebebiyle tehlikeye giriyor. Yani kandaki oksijen seviyesi tehlikeli derecede düşüyor fakat fark etmiyorlar. Bu da organlarda hasar riski yaratıyor. Tanı konduğu ilk anda hemen bir parmak oksimetresi alıp oksijeninizi ve nabzınızı sürekli kontrol edeceksiniz. Nabız da 100’ün üstüne çıkmamalı.
OKSİJEN SEVİYENİZ 90’NIN ALTINDAYSA VE EVİNİZDE OKSİJEN TAKVİYE CİHAZI YOKSA HEMEN 112’Yİ ARAYIN
Kan tahlili: Mümkünse eve gelen bir ekip ayarlayıp ilk gün bir tam kan sayımı ve kan biyokimyası yaptırın. Bu sizin için bir durum kontrol tahtası olacak. Eğer evde baktığınız yaşlı hastanız varsa bir şekilde iki üç günde bir özellikle D-Dimer, LDH, CRP, Ferritin değerlerine baktırmanız müthiş önemli bunlar gidişatı gösteren biomarkerlar eğer yükselirlerse enfeksiyon ilerliyor demektir ve hastanın antibiyotik alması gerekir. Değerleri bir doktorla paylaşın ve gerekiyorsa eğer hastaneye gidin.
Akciğer Görüntüsü: Hastanızın çok öksürüğü ve nefes darlığı varsa, hemen ilk günlerde 112’yi arayıp şikayetlerinizi söyleyip ambulans ile hastaneye giderek göğüs tomografisi (bt) çektirin. Akciğerde buzlu cam görüntüsü varsa ciğerlerde tutulum var demektir. Buna rağmen yatış vermezlerse antibiyotik için ısrar edin. Unutulabiliyor.
Hasta için:
-Yapmanız gereken telefonları yapın, insanlara ilerdeki günlerde onların telefonlarına cevap veremeyecek kadar hasta veya halsiz olabileceğinizi anlatın. Sizi değil evdeki sağlıklı birini arasınlar.
-Her şey iyi giderse önümüzdeki 12 günü o odada geçireceksiniz. İhtiyacınız olan her şeyin bir listesini yapın. Kitap, okuma gözlüğünüz, bulmaca, dergi, örgü vs. En azından iyi olacağınız günlerde sizi oyalayacak birkaç şey.
-Hasta olduğunuzu öğrendiğiniz andan itibaren çok bol su tüketeceksiniz. Bu günlerde en büyük dostunuz su, en az bir buçuk litre, mümkünse daha fazla içmek asli göreviniz.
-İlk günden itibaren alışkanlık olarak iki üç saatte bir pencerenizi açıp odanızı havalandırın.
-Kendinize bir “alınması gereken ilaç ve vitaminler listesi”hazırlayın, aynısından size bakan kişiye de verin her şeyi zamanında ve atlamadan içtiğinizden emin olun.
-Çok ciddi bir sürece giriyoruz. Hayati ölçümleriniz yani oksijen seviyeniz, ateşiniz, nabzınız ve tansiyonunuz bir süre hayatınızdaki en önemli rakamlar olacak. Özellikle ilk on gün, sabah akşam tansiyonunuzu ölçeceksiniz, saat başı (ÇOK ÖNEMLİ) ateş, nabız ve OKSİJEN SEVİYESİNi kontrol edeceksiniz. İsterseniz bunların da bir çetelesini tutabilirsiniz.
-Genel durumunuzu yakından takip edin, özellikle düşmeyen yüksek ateş, oksijen seviyesinde düşüş ve/veya soluk almada güçlük meydana geldiğinde hemen 112’yi arayarak bir ambülans çağırın.
Hastaya bakan kişi veya kişiler için:
-Sadece hastayı değil sizi de çok zor günler bekliyor, hastanın aldığı vitamin desteklerini siz de kullanın.
-Hastayı odasında izole edin. Kapısının önüne bir “istasyon” kurun. Yani bir masa ya da sehpa koyun. Yemeğini, ilaçlarını, çayını, meyvesini, suyunu bütün ihtiyaçlarını siz bu masaya koyacaksınız. Siz çekilince hasta oradan alacak.
-Tek kullanımlık plastik tabak çanak, çatal bıçak alın. Hasta yemeğini bunlarla yesin. Hastanın odasına büyük boy bir çöp poşeti verin, kendi mendilini, yemek atıklarını ve tabak çanağı içine atacak. Dolunca poşeti bağlayarak kapısının önüne koyacak, siz poşeti eldivenle alarak temiz bir poşetin içine koyacaksınız. Çöp almaya gelenleri tehlikeye atmayalım.
-Odanın sık sık havalandığından emin olun. Hastanın tuvaletini günde en az iki kere dezenfekte edin. Ortak tuvalet ise ona ayrı bir tuvalet kağıdı koyun ve bir süre el için havlu olarak kağıt havlu kullanın. Hastanınki yine ayrı olsun. Bütün dezenfekte işlemlerini iki maske ve eldiven ile yapın.
-Hastanın dokunacağı; istasyon, kapı kolu, tuvalet kapağı gibi yüzeyleri sık sık dezenfektan ile silin.
- Hastanın nevresim takımını iki günde bir değiştirin. Bunu yaparken odadaki tüm camları açın, çift maske ve eldiven takın. İşiniz bitince eldivenleri poşetle çöpe atın. Nevresimleri 60 derecede tek başına yıkayın ve mümkünse açık havada kurutun.
- Kendinize bir whatsapp destek Grubu kurun. Burada sizden haber almak isteyen yakınlarınızın yanısıra aileye yakın bir doktor da bulunursa çok iyi olur. Hasta ile ilgili bilgileri ve hastanın değerlerini buradan paylaşın. Doktor yakınınız da takip etsin. Bu grup sizi herkese tek tek haber verme sıkıntısından da kurtaracaktır.
- Planlı olun. Bir haftalık bir yemek listesi yapın. Siz de karantinada olacaksınız. İhtiyacınız olacak şeyleri bir komşunuza, yakınınıza aldırtabilirsiniz. Kapıya bırakır ya da eve servis yapan marketleri kullanın.
- Yakınlarınızdan yemek takviyesi isteyebilirsiniz. Kapınıza bıraksınlar.
- Her an mesafe, maske ve hijyen kuralını uygulayın.
Yeme İçme Nasıl Olacak?
Hastanıza taze mevsim sebzeleri ile sulu ya da zeytinyağlı, hafif yemekler hazırlayın. Her gün az ve taze bir çorba yapın. Rende havuç salatası tavsiye ederim.
C vitamini bakımından güçlü; portakal, mandalina ve kivi gibi meyveler ile badem, fındık, ceviz gibi kuruyemişleri ara öğün olarak verin.
Bol bol ılık meyve çayları içirin. Yemek yiyememeye başlarsa 112’yi arayın.
Genel Özet
Hastanızın ilaçlarını düzenli aldığını kontrol edin, değerlerini sürekli takip edin, yukarıdaki tavsiyelerimi adım adım uygulayın ve herhangi bir tuhaflık hissettiğinizde mümkünse bir doktora danışın, mümkün değilse ciddi şikayetleriniz olduğunu söyleyerek 112’den ambulans isteyin.
Umarım sağlıkla atlatırsınız. Çok geçmiş olsun.Deniz Yurdakul dan alınmıştır.
