Tint Swe

Tint Swe MBBS (Mandalay)

ခေတ်ပညာဟူသည်ကွန်မင့်တခု = ထပ် နဲ့ ထက်တောင်မသဲကွဲကြတာ အလွန်စိတ်ပျက်စရာပါ တချို့စီးပွါးရေးကြော်ငြာတွေမှာမကြာခဏတွေ့နေရပါတယ်...
03/09/2026

ခေတ်ပညာဟူသည်
ကွန်မင့်တခု = ထပ် နဲ့ ထက်တောင်မသဲကွဲကြတာ အလွန်စိတ်ပျက်စရာပါ တချို့စီးပွါးရေးကြော်ငြာတွေမှာမကြာခဏတွေ့နေရပါတယ်။ အချို့ကြာ်ငြာတွေမှာ ကွန်ပြူတာသမားက စာစီမှားရင်တောင် ကြော်ငြာရှင်က လက်မခံသင့်ပါဘူး တချို့စာတွေကတော့ မှားမှန်ူးသိလျက်နဲ့ ပေါ်ပင်လိုက်ရေးနေသလိုဘဲ ဆရာ။
ဟုတ်။
ပြောကြပါတယ်
စာစီစာရိုက်သမား မှား။
အလုပ်အပ်သူလည်း မှား။
သွားဝယ်သူတွေလည်းမှား။
စစ်ဆေးကြည့်တော့ တကယ့်ကို မတတ်ကြတာဖြစ်နေတယ်။
သူများပြောတော့မှ ဟိုလိုဒီလိုလို လျှောချလေ့ရှိတယ်။
အလွယ်ရေးတာပါတဲ့။
ကီးဘုတ်ကြောင့်တဲ့။
သိပါတယ်တဲ့။
ကွန်ပြူတာသမားတဲ့။
ဖြည့်ဖတ်ပေါ့တဲ့။
ခေတ်တဲ့။
ကျွန်တော်က ဆေးပညာအမေးအဖြေတွေလုပ်နေတာ ၁၅ နှစ်၊ မြန်မာစာရေးတာ ၁၀ နှစ်။
စာမှားရေးသူ သုံးပုံတပုံလောက်ရဲ့ အသက်၊ ကျား၊ မ သာမက ရာထူးရာခံနဲ့ ပညာအရည်အချင်းကိုပါ သိတယ်။
စာကိုမှန်​အောင်မ​ရေးသူ​တွေဟာ
ပညာတွေကတော မြန်မာလိုသာမက ဘိုလိုပါ တတ်ကြပါသတဲ့။
နည်းပညာမှာလည်း ထူးချွန်ကြသတဲ့။
နိုင်ငံတော်ကြီးက တရားဝင်သတ်မှတ်တဲ့မူတဲ့။
ကျောင်း​တွေမှာသင်​ပေးတာ
အသစ်ထုတ်စာအုပ်​တွေမှာ​ရေးတာ
မှန်တာ ရှားတယ်။
ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

Globe is flat၂၀၀၃ မှာ မွေးပါတယ်ဆရာ အကို အမ ပဲအမြဲရေးပါတယ် မှတ်မှတ်ရရ ၈ တန်းနှစ်စာစီစာကုံးပြိုင်ပွဲတခုမှာ အစ်ကို အစ်မ လို...
03/09/2026

Globe is flat
၂၀၀၃ မှာ မွေးပါတယ်ဆရာ အကို အမ ပဲအမြဲရေးပါတယ် မှတ်မှတ်ရရ ၈ တန်းနှစ်စာစီစာကုံးပြိုင်ပွဲတခုမှာ အစ်ကို အစ်မ လို့မရေးထားလို့ဆိုပြီး ဆုမရခဲ့ရပါဘူး။
ဆောရီး။
အ​ဖေ၊ အ​မေ၊ အ​ဒေါ်၊ အရည်း တို့မှာ စသတ် မပါ။
ကမ္ဘာကြီးသည် ကျောင်းမှာ ပြား၏။
ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

ငါးပျံလား ငါးဖျံလား စစ်ဆေးရခြင်း"ဗုံလုံတလှည့် ငါးပျံတလှည့်" စာအောက်မှာ ကွန်မင့်တခုက ထောက်ပြတယ်။ ကျေးဇူး။စစ်ဆေးကြည့်ရပါတယ...
03/09/2026

ငါးပျံလား ငါးဖျံလား စစ်ဆေးရခြင်း
"ဗုံလုံတလှည့် ငါးပျံတလှည့်" စာအောက်မှာ ကွန်မင့်တခုက ထောက်ပြတယ်။ ကျေးဇူး။
စစ်ဆေးကြည့်ရပါတယ်။
(၁)
ဝီကီပီးဒီးယားမှာ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ငါးဖျံ (Mudskipper) လို့ ရေးတင်ထားတယ်။
လက်ထဲမှာရှိတဲ့ မူရင်းစာအုပ်နဲ့ စစ်ကြည့်တော့ မူရင်းမြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) စာမျက်နှာ ၂၀၇ မှာ ငါးပျံ လို့ရေးထားပါတယ်။
ဝီကီပီးဒီးယား မှားနေတယ်။
(၂)
ဝီကီပီးဒီးယားမှာဘဲ ကနေ ကူးတင်တာမှာ ငါးပျံကတော့ မှန်ပြီး၊ တ တွေကို စသတ်ထားတယ်။ မလုပ်ကောင်းပါခင်ဗျား။
ငါးပျံသည် 'အိပ်ဇိုစီတီဒေး'ငါးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ငါးပျံ၏ ရင်ဆူးတောင်သည် အလွန်ကြီး၍ အမြီးဆူးတောင်၏ အောက်ခွမှာ အလွန်ရှည်သည်။ ငါးပျံသည် အမြီးနှင့် ပြင်းထန် စွာ ရေကို ရိုက်ခတ်၍ အပေါ်သို့ခုန်ပြီးလျှင် ရင်ဆူးတောင်ကို ငှက်တောင်များသဖွယ် ဖြန့်၍ လေဟုန်စီးနိုင်သည်။ ဤနည်းဖြင့် ကိုက် ၂ဝဝ အဝေးအထိပင် ပျံနိုင်၏။ ပျံသန်းသည်မှာ ငမန်း၊ လင်းပိုင်စသော ရန်သူတို့၏ဘေးမှ လွတ်မြောက်ရန် ဖြစ် ကောင်း ဖြစ်မည်ဟု ယူဆကြသည်။ ငါးပျံအမျိုး ၅ဝ ခန့်ရှိသည်။ ငါးပျံကို နွေးသောပင်လယ် များတွင် တွေ့ရသည်။ အာဖရိကတိုက်ရှိ ရေချိုပိုင်း၌ တွေ့ရ သော ပင်တိုဒန်ခေါ် ငါးသည်ငါးပျံတမျိုးဖြစ်၏။ ထိုငါးပျံ သည် တောင်အမေရိကမြစ်များရှိ 'ဂက်စတရိုပီလီးကပ်'ခေါ် ငါးပျံလောက် မပျံသန်းနိုင်ပေ။ ထိုငါးပျံ၏ ဝမ်းပိုက်သည် သင်္ဘောဝမ်းနှင့်တူ၍ ပျံလိုသောအခါ ရင်ဆူးတောင်များဖြင့် ရေကိုရိုက်ခတ်ကာ အပေါ်သို့တက်လေသည်။ ကာလီဖိုးနီးယား ပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၌ တွေ့ရသော ငါးပျံတမျိုးသည် ၁၈ လက်မခန့်ပင်ရှည်၍ ကြီးသော ရင်ဆူးတောင်၊ ဝမ်းဆူးတောင်တို့ဖြင့် ဝေးလံစွာ ပျံသန်းနိုင်သည်။
ဝီကီပီးဒီးယား မှားနေတယ်။
(၃)
သော်တာဆွေ ဗုံလုံတလှည့် ငါးပျံတလှည့် ဘာသာပြန်ဝတ္ထုတို
(၄)
ပျံသန်းနိုင်လို့ ငါးပျံလို့ခေါ်တယ်။ ဖျံနဲ့တူလို့ မဟုတ်ပါ။
ဖျံက မပျံနိုင်ပါ။
(၅)
AI
“အိပ်ဇိုစီတီဒေး” သည် ငါးပျံ၏ မျိုးရင်း (family) ကို ဆိုလိုပြီး အင်္ဂလိပ်စာလုံးပေါင်းမှာ Exocoetidae ဖြစ်သည်။
“Exocoetidae” သည် ဂရိဘာသာမှ ဆင်းသက်လာပြီး exo = outside (အပြင်သို့) koite / koitē = bed, resting place (နေရာ) ဟူသော အဓိပ္ပါယ်များမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ရှင်းပြကြသည်။
၁။ ငါးပျံ ဟု ခေါ်ရခြင်းမှာ ၎င်းငါးသည် ရေပေါ်သို့ ခုန်၍ လေထဲတွင် ပျံသန်းသကဲ့သို့ လေဟုန်စီးနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
အင်္ဂလိပ် — Flying fish
မျိုးရင်း — Exocoetidae
ငါးပျံသည် ရေထဲတွင် အမြီးဖြင့် အားပြင်းစွာ ရိုက်ကာ ရေပေါ်သို့ ခုန်ပြီး ဆူးတောင်များကို ဖြန့်ကာ လေထဲတွင် အနည်းငယ်အကွာအဝေး glide လုပ်နိုင်သည်။
ထို့ကြောင့် ပျံနိုင်သောကြောင့် “ငါးပျံ” ဟု ခေါ်သည်။
၂။ ဖျံ သည် လုံးဝ မတူသော တိရစ္ဆာန်ဖြစ်သည်။
အင်္ဂလိပ် — Seal (သို့) Sea lion
မျိုး — နို့တိုက်သတ္တဝါ (mammal)
ရေတွင် ကူးတတ်သော်လည်း မပျံနိုင်
၃။ ထို့ကြောင့် —
စာလုံး မှန် / မမှန်
ငါးပျံ ✔ မှန်
ငါးဖျံ ✘ မမှန်
ငါးပျံ ကို ငါးဖျံ ဟု ရေးခြင်းသည် အဓိပ္ပါယ်လည်း မတူ၊ တိရစ္ဆာန်လည်း မတူသောကြောင့် မှားသော သတ်ပုံ ဖြစ်သည်။
(၆)
ကွန်မင့်ရေးသူ ကိုးကားပို့ပေးတဲ့စာတွေမှာ တဝမ်းပူတွေကို စသတ်ထားခြင်းဟာ ပေါ်လစီသတ်ပုံသာဖြစ်ပြီး စံကိုက်သတ်ပုံ မဟုတ်ပါ။ ဒါပေမဲ့ လူကြီးမင်းသဘောသာ ဖြစ်ပါတယ်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း ၁၅ တွဲလုံးကို စံကိုက်သတ်ပုံတွေနဲ့သာ ပုံနှိပ်ထားပါတယ်။
ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

တို့ရွာကလေး၏ နံနက်ခင်း(တင်မိုး)တို့ရွာကလေးရဲ့ တံခါးအဝင်မန်ကျည်းပင်ရိပ်မှာသမီးခင်နဲ့ တဆိတ်ထိုင်ကြရာ။   ။အဖော်တွေနဲ့ တွဲအက...
03/09/2026

တို့ရွာကလေး၏ နံနက်ခင်း
(တင်မိုး)
တို့ရွာကလေးရဲ့ တံခါးအဝင်
မန်ကျည်းပင်ရိပ်မှာ
သမီးခင်နဲ့
တဆိတ်ထိုင်ကြရာ။ ။
အဖော်တွေနဲ့ တွဲ
အကြော်ကလည်း တပွဲ
အပျော်ကလည်း တနည်းပေပ
နှင်းကွဲစ မနက်ခင်းမှာ။ ။
သည်အကွေ့
သည်တနေ့မှာဖြင့်
သည်ဓလေ့ အရသာ
မြန်မာတို့ ဘဝပါတကား။ ။
စားပါဦး နားပါဦး
တရွာလုံး တရပ်လုံး အဆွေအမျိုးလိုပ
အဆိုးရယ် အကောင်းရယ်
အကျိုးရယ် အကြောင်းရယ် အစုံပြော
ရယ်မောသံ ညံစီစီနဲ့
စိတ်ကြည်ကြည် ချမ်းမြေ့မြေ့
လမ်းတွေ့တိုင်း နှုတ်ဆက်
နှစ်သက်ဖွယ် တို့ရွာကလေး
ငြိမ်းအေးလှပါ တကား။ ။(တင်မိုး)
(ရှေးစာကဗျာများ)
ပုံအတွက် ကျေးဇူး။
ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

"ခုတမျိုး တော်ကြာတမျိုး"လူတဦး၏ စကား၊ အယူအဆ၊ အပြုအမူ တို့သည် တည်ငြိမ်မနေဘဲ အချိန်အနည်းငယ်အတွင်း ပြောင်းလဲနေခြင်း ကို ဆိုလ...
03/09/2026

"ခုတမျိုး တော်ကြာတမျိုး"
လူတဦး၏ စကား၊ အယူအဆ၊ အပြုအမူ တို့သည် တည်ငြိမ်မနေဘဲ အချိန်အနည်းငယ်အတွင်း ပြောင်းလဲနေခြင်း ကို ဆိုလိုသော စကားဖြစ်သည်။
အခု ပြောတာတမျိုး၊ ခဏကြာပြီးနောက် ပြောတာ တမျိုး၊ အယူအဆ မတည်၊ စကားမတည်ဆိုလိုသည်မှာ မတည်ငြိမ်သော သဘော ကို ရည်ညွှန်းသည်။
သူ့စကားက ခုတမျိုး တော်ကြာတမျိုး ဖြစ်နေတော့ ယုံကြည်လို့ မရဘူး။
မူဝါဒကလည်း ခုတမျိုး တော်ကြာတမျိုး ပြောင်းနေတယ်။
နီးစပ်သော အင်္ဂလိပ်အသုံးများ
၁။ Blow hot and cold
အချိန်တခုတွင် အထောက်အပံ့ပြု
နောက်အချိန်တွင် မထောက်ခံ
ဥပမာ
He keeps blowing hot and cold about the plan.
၂။ Change one's mind all the time
အမြဲတမ်း စိတ်ပြောင်းနေခြင်း
ဥပမာ
She changes her mind all the time.
၃။ Flip-flop
မူဝါဒ၊ အမြင်ကို ခဏခဏ ပြောင်းလဲခြင်း (နိုင်ငံရေးတွင် များစွာ အသုံးများ)
ဥပမာ
The politician flip-flopped on the issue.
၄။ Be inconsistent
တည်ငြိမ်မှု မရှိခြင်း
ဥပမာ
His statements are inconsistent.
Blow hot and cold
သို့မဟုတ်
Flip-flop
ဖြစ်သည်။
မြန်မာစကားပုံများနှင့် နီးစပ်သော အင်္ဂလိပ်စကားပုံများ
အမှိုက်ကစ ပြာသာဒ်မီးလောင် A small spark can start a great fire အရာသေးက အန္တရာယ်ကြီး ဖြစ်နိုင်
အိုးကမပူ စလောင်းကပူ Much ado about nothing မလိုအပ်ဘဲ အလွန်ကြီးပြော
ငါးပျံတလှည့် ပုံလုံတလှည့် Every dog has his day အလှည့်ကျ ကံကောင်းကံဆိုး
ကိုယ့်ထမင်း ကိုယ်စား ကြီးတော်နွား အလကားကျောင်း Mind your own business ကိုယ့်အလုပ်ကိုယ်လုပ်
မျက်စိဆံပင်မွှေးစူး A thorn in one's side အမြဲ စိတ်အနှောက်အယှက် ဖြစ်သူ
မီးရှိမှ မီးခိုးထွက် There is no smoke without fire အကြောင်းမရှိဘဲ သတင်းမထွက်
ခုတမျိုး တော်ကြာတမျိုး Blow hot and cold စိတ်မတည်၊ အမြဲပြောင်း
လက်တလုံးကြား Sleight of hand / trickery လှည့်စားနည်း
ကြက်မတွန် မိုးမလင်း The sun will rise anyway ကိုယ်မရှိလည်း ကမ္ဘာ လည်နေမည်
ကြောင်မရှိ ကြွက်ခုန် When the cat’s away, the mice will play ကြီးကြပ်သူမရှိလျှင် လွတ်လပ်လွန်း
မိုးရွာတုန်း ရေခံ Make hay while the sun shines အခွင့်အရေးရှိတုန်း အသုံးချ
မျက်နှာမဲ့ လက်မဲ့ Down and out ဆင်းရဲဒုက္ခရောက်
မျက်နှာတခုပဲ Two-faced / double-faced နှစ်ဖက်စကားပြောသူ
တောမီးလောင် တောကြောင်လက်ခမောင်းခတ် One man's loss is another man's gain တဖက်ရှုံးရင် တဖက်အမြတ်
စိတ်ရှိလျှင် နည်းလမ်းရှိ Where there is a will, there is a way စိတ်ရှိလျှင် နည်းလမ်း ရှိ
မြန်မာစကားပုံနှင့် အင်္ဂလိပ်စကားပုံများသည် တူညီသော စကားမဟုတ်သော်လည်း အဓိပ္ပါယ်နှင့် အယူအဆ နီးစပ်မှု ရှိကြသည်။
အချို့မှာ လူနေမှုအတွေ့အကြုံ၊ လူ့သဘာဝ၊ လူမှုအခြေအနေတို့မှ ထွက်ပေါ်လာသောကြောင့် ဘာသာကွဲသော်လည်း အယူအဆတူ ဖြစ်လာကြသည်။
မှတ်ရန်
တမျိုး ဆိုတာ ၁ မျိုး (အရေအတွက်) မဟုတ်ပါ။ prefix ခေါ် ရှေဆက်စာလုံးသာ ဖြစ်ပါတယ်။
မြန်မာစာတွင် “တ” ကို prefix အဖြစ် သုံးထားသော စကားများ အများကြီး ရှိသည်။
ဥပမာ —
တခါတရံ
တခဏ
တဖက်
တလမ်း
တလျှောက်
တစုံတယောက်
တချို့
ဤနေရာများတွင်လည်း
တ = ၁ မဟုတ်
ရှေ့ဆက်အသုံး ဖြစ်သည်။
“တစ်” နှင့် မတူခြင်း
စာလုံး သဘော
တ prefix (ရှေ့ဆက်)
တစ် အရေအတွက် ၁
ဥပမာ
တမျိုး ✔
တစ်မျိုး ✘
ထို့ကြောင့် ခုတမျိုး တော်ကြာတမျိုးဟု ရေးခြင်းသည် မှန်သော သတ်ပုံနှင့် သဒ္ဒါ ဖြစ်ပါသည်။
ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

မောင် တမျိုးလှည့်ကာ ဉာဏ်တွေကူ"ချစ်သူ"   ရေး-အလင်္ကာကျော်စွာရွှေပြည်အေးမူရင်းအဆို-တင်တင်မူ (ရတနာပုံရုပ်ရှင်ဇာတ်၀င်သီချင်း...
03/09/2026

မောင် တမျိုးလှည့်ကာ ဉာဏ်တွေကူ
"ချစ်သူ"
ရေး-အလင်္ကာကျော်စွာရွှေပြည်အေး
မူရင်းအဆို-တင်တင်မူ (ရတနာပုံရုပ်ရှင်ဇာတ်၀င်သီချင်း)
ချစ်သူ ချစ်တဲ့ သူ
ပျို့ချစ်သူ ပေါ်လာနိုး
မျှော်ကိုးလို့ စောင့်၍ နေပါသူ
မောင့်အသက် ပျိုဖြူ
နှစ်ကိုယ်တူ စက်ခန်း ဝ
ကြွလာ ကာကွယ့် မြူ
ချော့လှည့်ပါ အတူတူ
ချစ်သူ ချစ်တဲ့သူ
ပျို့ချစ်သူ ပေါ်လာနိုး
မျှော်ကိုးလို့ စောင့်၍ နေပါသူ
မောင့် အသက် ပျိုဖြူ
နှစ်ကိုယ်တူ စက်ခန်း ဝ
ကြွလာကာကွယ့် မြူ
ချော့လှည့်ပါ အတူတူ
သဉ္ဇာ ဆောင် ဗွေ ထက်အငူ
မရွှင် သာအောင် အနေ ခက်သူ
မြင်လာယောင် သွေရက် သူကို
ပျိုဖြူ ချစ်ရေး တေးဆိုမြူ
လေ သွေး လှိုင် ကြူ
သတိ ပေး ချင်သူ
ပေါ် လာ ပေါင်
ဖုန်းမောင် ဖုန်းမောင် သတိုးရဲ့
မုန်းယောင် မုန်းယောင် မငြိုးနဲ့
ငြိုငြင်ပါမူ နွဲ့ဆိုး ဆိုးသူ
ပေါ် လာ ပေါင်
ဖုန်းမောင် ဖုန်းမောင် သတိုးရဲ့
မုန်းယောင် မုန်းယောင် မငြိုးနဲ့
ငြိုငြင်ပါမူ နွဲ့ဆိုး ဆိုးသူ
မောင် တမျိုးလှည့်ကာ
ဉာဏ်တွေကူ
မျှော်ပါဆဲ လာခဲသူ
ပေါ်လာပဲ ရှောင်လွှဲ နေတော်မူ
ချစ်သူ ချစ်တဲ့သူ
ပျို့ချစ်သူ ပေါ်လာနိုး
မျှော်ကိုးလို့ စောင့်၍ နေပါသူ
မောင့် အသက် ပျိုဖြူ
နှစ်ကိုယ်တူ စက်ခန်းဝ
ကြွလာကာကွယ့် မြူ
ချော့လှည့်ပါ အတူတူ
ချစ်သူ ချစ်တဲ့သူ
ပျို့ချစ်သူ ပေါ်လာနိုး
မျှော်ကိုးလို့ စောင့်၍ နေပါသူ
မောင့် အသက် ပျိုဖြူ
နှစ်ကိုယ်တူ စက်ခန်းဝ
ကြွလာကာကွယ့် မြူ
ချော့လှည့်ပါ အတူတူ
သဉ္ဇာ ဆောင် ဗွေ ထက်အငူ
မရွှင်သာအောင် အနေ ခက်သူ
မြင်လာယောင် သွေရက် သူကို
ပျိုဖြူ ချစ်ရေး တေးဆိုမြူ
လေ သွေး လှိုင် ကြူ
သတိ ပေး ချင်သူ
ပေါ် လာ ပေါင်
ဖုန်းမောင် ဖုန်းမောင် သတိုးရဲ့
မုန်းယောင် မုန်းယောင် မငြိုးနဲ့
ငြိုငြင်ပါမူ နွဲ့ဆိုး ဆိုးသူ
ပေါ် လာ ပေါင်
ဖုန်းမောင် ဖုန်းမောင် သတိုးရဲ့
မုန်းယောင် မုန်းယောင် မငြိုးနဲ့
ငြိုငြင်ပါမူ နွဲ့ဆိုး ဆိုးသူ
မောင် တမျိုးလှည့်ကာ
ဉာဏ်တွေကူ
မျှော်ပါဆဲ လာခဲသူ
ပေါ်လာပဲ ရှောင်လွှဲ နေတော်မူ။ ။
မှတ်ချက်
အခုခေတ်မှာ ကိုဒွေ တစ်မျိုး လှည့်ကြပါသတဲ့။
ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

Wearing Clothes Wrong "အမှား" ကို "အမှန်" ဟုထင်ခြင်းကွန်မင့်တခု = အင်္ကျီရှေ့နောက် ပြောင်းပြန် ဝတ်ထားတာ ပြောပြချင်တာလားဆ...
03/09/2026

Wearing Clothes Wrong "အမှား" ကို "အမှန်" ဟုထင်ခြင်း
ကွန်မင့်တခု = အင်္ကျီရှေ့နောက် ပြောင်းပြန် ဝတ်ထားတာ ပြောပြချင်တာလားဆရာ။
ပြန်စာ
"အမှား" ကို "အမှန်" ဟုထင်ခြင်းသည် အဝတ်အစားကို ဇောက်ထိုး ပြောင်းပြန်ဝတ်တာထက် ဆိုး၏။
အမှားကို အမှန်လို့ ထင်နေတာတွေ၊ ထင်နေသူတွေ အတော်ကိုများတယ်။
တမာရွက်ပြုတ်က ကိုဗစ်ပျောက်သတဲ့။
လောက်သေရွက်က ကင်ဆာပျောက်သတဲ့။
အောက်မဲညိုက ဆီးချိုပျောက်သတဲ့။
မြတ်ဗုဒ္ဓ၏ "တစ်"ရားတော်များက မှန်သတဲ့။
နောင်"တစ်"မလွန် သွားချင်ကြသတဲ့။
သစ္စာ"တစ်"ရား ကျင့်ကြသတဲ့။
မေတ္တာ"တစ်"ရား ထားကြပါတဲ့။
"တစ်"ကောင်းသားတဲ့။
"တစ်"မူးသူတဲ့။
ဗိုလ်"တစ်"ထောင်ဘုရား ပန်းကပ်သွားသတဲ့။
လူတွေတွေဆုံကြရတာ "တစ်"ဒင်္ဂတဲ့။
မမှန်သော်လည်း မှန်နေသည်ဟု ထင်ရခြင်း၏ သိပ္ပံဆိုင်ရာ အကြောင်း
The science behind why people think they're right when they're actually wrong
လူတချို့သည် ဆွေးနွေးအငြင်းအခုံတခုတွင် မမှန်ဘဲ မှန်သည်ဟု ယုံကြည်နေကြခြင်း အတွက် သိပ္ပံဆိုင်ရာ အကြောင်းတခု ရှိနိုင်သည်။
မကြာသေးမီက ထုတ်ဝေသော သုတေသနတခုက
“မသိတာကို မသိကြ” ဟူသော စကား၏ အဓိပ္ပါယ်ကို ထင်ရှားစေသည်။
PLOS ONE ဂျာနယ်၌ ထုတ်ဝေခဲ့သော လေ့လာမှုတခုအရ အကြောင်းရင်းမှာ လူတချို့သည် အယူအဆတခု ချမှတ်ရန် လိုအပ်သမျှ အချက်အလက်များကို ကိုယ်တွင် ရှိနေပြီဟု ယုံကြည်ခြင်း ဖြစ်သည်။
အမှန်တကယ်မှာတော့ ထိုသို့ မဟုတ်ပေ။
သုတေသနကို ပူးတွဲရေးသားသူ အိုဟိုင်းယိုပြည်နယ် တက္ကသိုလ်မှ အင်္ဂလိပ်စာ ပါမောက္ခ Angus Fletcher က —
“ကျွန်ုပ်တို့၏ ဦးနှောက်သည် အချက်အလက် အနည်းငယ်သာ ရှိနေသော်လည်း သူထင်နေသောသော ကောက်ချက်တခု ချနိုင်သည် ဟု အလွန်ယုံကြည်လွန်းနေတတ်သည်” ဟု ဆိုသည်။
ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

အင်္ကျီနီလေးတထည်အမာစီသည် အင်္ကျီနီလေးတထည်ကို အလွန်လိုချင်နေတယ်။ပျဥ်းမနား မောင်နီသင်း သတ်ပုံမှန်နဲ့ ရေးတယ်။ဆရာတင်မိုးလည်း...
03/09/2026

အင်္ကျီနီလေးတထည်
အမာစီသည် အင်္ကျီနီလေးတထည်ကို အလွန်လိုချင်နေတယ်။
ပျဥ်းမနား မောင်နီသင်း သတ်ပုံမှန်နဲ့ ရေးတယ်။
ဆရာတင်မိုးလည်း ထီးကလေးနဲ့ မနီကို သတ်ပုံမှန်နဲ့ ရေးတယ်။
သတ်ပုံမှန် အမာစီနဲ့ မနီ ကွယ်လွန်ရှာပြီ။ ကောင်းရာ လားပါစေသတည်း။
ယနေ့ခေတ် မြန်မာစာမှာ -
အင်္ကျီတထည်မရှိ၊
ထဘီတထည် မရှိတော့ပါ။
ကန်တော့။
ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

မင်္ဂလာ စင်္ကာပူ မန္တလေး(မှားလည်း မမှား၊ အသားလည်းကျနေတဲ့ စာလုံးတွေကို မပြင်သင့်ပါ။)မေးခွန်း = "စင်္ကာပူ" နဲ့ "စင်ကာပူ" ဘ...
03/09/2026

မင်္ဂလာ စင်္ကာပူ မန္တလေး
(မှားလည်း မမှား၊ အသားလည်းကျနေတဲ့ စာလုံးတွေကို မပြင်သင့်ပါ။)
မေးခွန်း = "စင်္ကာပူ" နဲ့ "စင်ကာပူ" ဘယ်ဟာကို သုံးသင့်ပါသလဲ။
မေးခွန်း = စင်ကာပူ နဲ့ စင်္ကာပူ ဘယ်ဟာအမှန်ယူရမလဲဆရာ
စင်္ကာပူ = စင်ကာပူ
အရင်ကတည်းကဘာသာခြားစာလုံးတွေကို မြန်မာပြန်ရာမှာပါ အဆင့်တွေနဲ့ရေးကြတယ်။ အင်္ဂလိပ်၊ အိန္ဒိယ၊ ပါကစ္စတန်၊ သီရိလင်္ကာ၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ အစ္စရေး၊ ဣသရေလ၊ စသည်။ အဲတာတွေကို အဆင့်မပါဘဲရေးလည်း သတ်ပုံပျက်စရာမရှိပါ။
အရင်က ဖြတ်လမ်းရေးနည်းတွေ လုပ်ခဲ့ကြတယ်။ အဆင့်တွေပါလေ့ရှိတဲ့ ပါဠိစာနဲ့ မြန်မာစာ ရောနေတာများခဲ့တယ်။ အဲတာတွေကို မဆင့်တော့ပဲ ခွဲရေးတာဟာ ပိုရှင်းလင်းပြီး အဓိပ္ပါယ်လည်း မပျက်စေလို့ သင့်မှန်တယ်။
မိုဃ်း၊ ကျမ္မာရေး၊ ဆြာ၊ မင်းသ္မီး၊ မိုဃ်း၊ မဲးဇာ၊ ယ္ခင်၊ မြမ္မာ၊ သ္ခင်၊ သဲး၊ ဥူး၊ ဧး၊ သ္ခင်၊ ယ္ခင်၊ ယ္ခု၊ မိမ္မ၊ ဆုမ္မ၊ တွေကိုလည်း အခု မရေးကြတော့ပါ။ အဲလိုပြောင်းလဲခြင်းကသာ ခေတ်အရပြောင်းတာမည်ပါတယ်။ ဝါစင်္ဂ = ဝါစ + အင်္ဂ = စကား + အစိတ်အပိုင်းကတော့ ပါဠိကနေလာတယ်။
အဲဒီခေတ်မှာ ပါဠိကို အသုံးများခဲ့လို့ မြန်မာစာလုံးအစစ်တွေမှာပါ အဆင့်တွေနဲ့ရေးကြတယ်။ သ္ခင်၊ ယ္ခင်၊ ယ္ခု၊ ကျမ္မာ၊ မင်းသ္မီး၊ မြမ္မာ၊ မိမ္မ၊ ဆုမ္မ၊ စသည်။ အဲတာတွေကို မဆင့်တော့ပဲ ခွဲရေးတာဟာ ပိုရှင်းလင်းပြီး အဓိပ္ပါယ်လည်း မပျက်စေလို့ သင့်မှန်တယ်။ အရင်ကမှန်နေတာကို ပိုခက်အောင် လွဲအောင်ရေးတာကို သဘောမတူပါ။
အဲဒီခေတ်မှာပဲ မြန်မာစာလည်း မဟုတ်၊ ပါဠိလည်းမဟုတ်တဲ့စကားလုံးတွေမှာပါ အဆင့်နဲ့ရေးကြတယ်။ ဥပမာ အင်္ဂလိပ်၊ အိန္ဒိယ၊ ပါကစ္စတန်၊ သီရိလင်္ကာ၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ အစ္စရေး၊ ဣသရေလ၊ စသည်။ အဲတာတွေကို အဆင့်မပါဘဲရေးလည်း သတ်ပုံပျက်စရာမရှိပါ။
မပြောင်းသင့်တဲ့အဆင့်တွေရှိတယ်။ မန္တလေး၊ မိတ္ထိလာ (မိတ္ထီလာ) မုတ္တမ၊ ပခုက္ကူ၊ ဟုမ္မလင်း၊ နတ္တလင်း၊ မုပ္ပလင်၊ အလ္လကပ္ပ၊ သခွတ္တနယ်၊ သေတ္တရာရွာ၊ သာဝတ္ထိ၊ စေတုတ္တရာ၊ နမ္မတူ၊ သရေခတ္တရာ၊ ညောင်ငုတ္တို ခေတ္တ၊ ခေတ္တရာ၊ မေတ္တာ၊ သေတ္တာစတဲ့အမည်တွေ ဆက်ရေးသင့်တင်တယ်။ အကျႌကိုလည်း မပြင်သင့်သေးပါ။
မန်းလေးလို့ ရေးနေကြတာကိုတော့ သဘောမကျပါ။
ဟင်္သာတ https://burmese-spelling.blogspot.com/2024/05/blog-post_101.html
သုံးဆဲ့ရှစ်ဖြာ မင်္ဂလာ https://burmese-spelling.blogspot.com/2022/12/blog-post_74.html
ရွှေတိုင်ညွန့်ရေးသားတဲ့ သုံးဆယ့်ရှစ်ဖြာ မင်္ဂလာ https://www.youtube.com/watch?v=2EgTVXkdeoM
မင်္ဂလာ ယောက်ျား ဟင်္သာတ သင်္ဘောသီး https://burmese-spelling.blogspot.com/2023/04/blog-post_454.html
ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

"နယ် မုတ်သုန် ဒေါပုံဝကို ဝဲထလို့ဆင်း"ဆရာခင်ဗျာ။ မုတ်သုန်၊ မုတ်သုံ ဘယ်ဟာအမှန်ပါလဲခင်ဗျာ။ဆရာရှင် "မိုးဦး မုတ်သုန်" ရှိသလိ...
03/09/2026

"နယ် မုတ်သုန် ဒေါပုံဝကို ဝဲထလို့ဆင်း"
ဆရာခင်ဗျာ။ မုတ်သုန်၊ မုတ်သုံ ဘယ်ဟာအမှန်ပါလဲခင်ဗျာ။
ဆရာရှင် "မိုးဦး မုတ်သုန်" ရှိသလို အခုလို မိုးနှောင်းကာလအတွက် "မိုးနှောင်း မုတ်သုန်" ဆိုတဲ့ စာသားရော သုံးကြပါသလားရှင်။ သုံးလို့ ရပါသလားရှင်။
မုတ်သုန်ဆိုတာ မွန်ဆွန်း လို့ခေါ်တဲ့ အင်္ဂလိပ်စာလုံးနဲ့ ထပ်တူကျတယ်။
မိုးဦး၊ မိုးလယ်၊ မိုးနှောင်းလို့ ခေါ်ကြတယ်။ မုတ်သုန် စ၊ လယ်၊ နှောင်းလို့သုံးတာလည်း မမှားပါ။
သုံးဖြာဥတု ရတုခြောက်ပါး
ဆယ့်နှစ်ရာသီ စာပန်းချီ (ဒဂုန်နတ်ရှင် - စာပေဝတ်ဆံ ၅)
https://drive.google.com/.../1hx4OixeRtgUbEWMXXSO.../view...
ဆယ့်နှစ်ရာသီ သံပေါက်များ - ကင်းဝန်မင်းကြီး https://burmese-spelling.blogspot.com/2023/02/blog-post_59.html
စန္ဒရားအောင်ဝင်း - ဆယ့်နှစ်လရာသီ - ဆို (ဒေါ်)ခင်ဖြိုးဝေ - မူလ တေးသံရှင် မေမေဝင်း ဂီတာသောင်း ရေးစပ်သည် https://www.facebook.com/PianistAungWin/videos/246972153983951
ဆယ့်နှစ်လရာသီ - မာမာအေး https://www.youtube.com/watch?v=WrOCpTqF2UQ
နောက်ခံမှာ သီချင်းစာသားမပါလို့ သတ်ပုံအမှား မပါ။ ဖြူသီဆိုတာရော ရီရီသန့်ဆိုတာမှာပါ နောက်ခံစာသားတွေမှာ သတ်ပုံတွေ မှားနေတယ်။ တင်တဲ့သူတွေအမှားကြောင့် သီချင်းရေးသူနဲ့ အဆိုတော်ပါ နာမည်ပျက်ရော။ မလုပ်ကောင်းပါခင်ဗျား။
"မြစ်ညီနောင်"
ဟေမဝန် တောင်အောက်က
နှင်းသောက်လို့ တသွင်သွင်
စီးတဲ့ရေယဉ်။
မြစ် သံလွင်
တောင်စဉ်တဲ့ ကျော်နင်း
တို့ရှမ်း ပြည်ရွာက
ဧရာခေါ် နောင်တော်ကြီးရယ်နှင့်
ခရီး အတူဆုံရအောင်
နယ် မုတ်သုန် ဒေါပုံဝကို
ဝဲထလို့ဆင်း။ ။
စတုတ္ထတန်း မြန်မာဖတ်စာ
ဦးဝန် နှင့် ဦးဘ ရေးသည်
၂၄-၆-၁၉၅၈
https://www.facebook.com/shwethwayjournal/photos/pcb.1283330635406407/1283321402073997
ခုခေတ်ကဗျာဆရာကြီးငယ်တွေကတော့ (တစ်)သွင်သွင် တဲ့။ ပျက်ရော။
ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

"သဒ္ဒါမနိုင် ရခိုင်နဲ့ညှိ" "ပင့်ရစ်မနိုင် ရခိုင်မေး"မေးခွန်းတခု = သဒ္ဒါမနိုင် ရခိုင်နဲ့ညှိ့တဲ့ ဖြေပေးပါဦး"သဒ္ဒါမနိုင် ရခ...
03/09/2026

"သဒ္ဒါမနိုင် ရခိုင်နဲ့ညှိ" "ပင့်ရစ်မနိုင် ရခိုင်မေး"
မေးခွန်းတခု = သဒ္ဒါမနိုင် ရခိုင်နဲ့ညှိ့တဲ့ ဖြေပေးပါဦး
"သဒ္ဒါမနိုင် ရခိုင်နဲ့ညှိ" ညှိ မှာ အောက်မြစ်အပို မလိုပါ။ အောက်မြစ်အပိုထည့်တဲ့ရောဂါဖြစ်နေသူတွေ အတော်များတယ်။
"သဒ္ဒါမနိုင် ရခိုင်နဲ့ညှိ"
"ပင့်ရစ်မနိုင် ရခိုင်မေး"
ဘယ်အဆိုက မှန်ပါသလဲ။
AI
ဆရာမေးသော စကားသည် မြန်မာစာလောကတွင် ကြားရသော အဆို (proverbial saying) တမျိုး ဖြစ်ပြီး အများအားဖြင့် ပုံစံတခုသာ မူရင်းနှင့် နီးစပ်သည် ဟု ယူဆကြသည်။
မူလအဆို
အများဆုံး တွေ့ရသော ပုံစံမှာ —
“သဒ္ဒါမနိုင် ရခိုင်နဲ့ညှိ
ပင့်ရစ်မနိုင် ရခိုင်မေး”
ဟု ဖြစ်သည်။
ဤအဆိုသည် ရခိုင်ဒေသ၏ ဘာသာအသုံးအနှုန်းကို ဥပမာယူ၍ ပြောထားသော စကားဖြစ်သည်။
သဒ္ဒါမနိုင် = သဒ္ဒါအခက်တွေ့လျှင်
ရခိုင်နဲ့ညှိ = ရခိုင်အသုံးအနှုန်းနှင့် နှိုင်း၍ ကြည့်
ပင့်ရစ်မနိုင် = အသံ၊ အရေးအသား အတိအကျ မသိလျှင်
ရခိုင်မေး = ရခိုင်လူများကို မေးကြည့်
ဆိုလိုသည်မှာ —
မြန်မာစာ၏ ရှေးရိုးအသုံးအနှုန်းများကို ရခိုင်ဘာသာတွင် ထိန်းသိမ်းထားသော အရာများရှိသဖြင့် မသိလျှင် ရခိုင်အသုံးကို ကြည့်နိုင်သည် ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။
ဘာကြောင့် ရခိုင်ကို ဥပမာပြုသလဲ
ဘာသာဗေဒအရ ရခိုင်ဘာသာသည် ရှေးမြန်မာဘာသာ၏ အချို့အသံနှင့် စကားပုံစံများကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းထားသော dialect တမျိုး ဟု ယူဆကြသည်။
ဥပမာ —
မြန်မာ ရခိုင်
သွားမယ် လားမယ်
ဘယ်သူ ဘာသူ
ကလေး ခလေး
ထို့ကြောင့် ရှေးက ပညာရှင်များက
“မသိလျှင် ရခိုင်ကို မေး” ဟု ဟာသသဘောဖြင့် ပြောလာကြသည်။
မြန်မာစာပညာရှင်များ ရခိုင်ဘာသာကို ဘယ်လို သုံးသပ်ခဲ့ကြသလဲ
မြန်မာစာပညာရှင်များသည် ရခိုင်ဘာသာ (Arakanese / Rakhine dialect) ကို ယေဘုယျအားဖြင့် မြန်မာဘာသာ၏ အရေးပါသော မျိုးခွဲတမျိုး ဟု သုံးသပ်ကြပြီး၊ အချို့အရာများတွင် ရှေးမြန်မာဘာသာ၏ လက္ခဏာများကို ထိန်းသိမ်းထားသည့် dialect ဟုလည်း သတ်မှတ်ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ဆရာကြီးများအနက် ဦးဖေမောင်တင်၊ ဦးထွန်းလှိုင် စသူတို့၏ အမြင်များကို အောက်ပါအတိုင်း အနှုတ်ချုပ် တင်ပြနိုင်ပါသည်။
၁။ ဦးဖေမောင်တင်သည် မြန်မာစာသုတေသနတွင် အလွန်အရေးပါသော ပညာရှင်ဖြစ်ပြီး မြန်မာဘာသာ၏ မူလသဘော၊ သဒ္ဒါနှင့် စာပေအမွေအနှစ်များကို အလေးထား သုတေသနပြုခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ရခိုင်ဘာသာအပေါ် သုံးသပ်ချက်
ရခိုင်ဘာသာသည် မြန်မာဘာသာ၏ မျိုးခွဲ dialect တမျိုး ဖြစ်သည်။
အချို့အသံများတွင် ရှေးမြန်မာအသံစနစ်၏ အစိတ်အပိုင်းများကို ထိန်းသိမ်းထားသည်။
မြန်မာစာသမိုင်းကို လေ့လာရာတွင် ဒေသဘာသာများကို နှိုင်းယှဉ်လေ့လာရန် လိုအပ်သည် ဟု ထောက်ပြခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် ရခိုင်ဘာသာကို လေ့လာခြင်းသည် မြန်မာဘာသာ၏ သမိုင်းကို နားလည်ရန် အထောက်အကူ ဖြစ်နိုင်သည် ဟု သဘောထားသည်။
၂။ ဦးထွန်းလှိုင်သည် မြန်မာဘာသာဗေဒနှင့် ဒေသဘာသာများကို လေ့လာသုတေသနပြုခဲ့သော ပညာရှင်တဦး ဖြစ်သည်။
ရခိုင်ဘာသာသည် အသံထွက် (phonology) တွင် ထူးခြားချက်များ ရှိသည်။ အချို့အသံများမှာ မြန်မာစာ၏ ရှေးအသံများနှင့် ဆက်နွယ်မှုရှိသည်။ ရခိုင်ဘာသာတွင် ဒေသအလိုက် မျိုးခွဲများ ရှိနိုင်သည်။
ဥပမာ —
မြန်မာ ရခိုင်
သွား လား
ဘယ်သူ ဘာသူ
ကလေး ခလေး
၃။ မြန်မာဘာသာဗေဒပညာရှင်များ၏ ယေဘုယျသဘောထား
- ရခိုင်ဘာသာသည် မြန်မာဘာသာ၏ dialect ဖြစ်သည်။
- ရှေးမြန်မာအသံအချို့ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သည်။
- မြန်မာဘာသာသမိုင်းကို လေ့လာရာတွင် ဒေသဘာသာများနှိုင်းယှဉ်လေ့လာခြင်း အရေးကြီးသည်။
- “သဒ္ဒါမနိုင် ရခိုင်နဲ့ညှိ” ဆိုသော အဆိုနှင့် ဆက်နွယ်မှု
ဤအဆိုသည် သိပ္ပံဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်း မဟုတ်သော်လည်း —
ရခိုင်ဘာသာတွင် ရှေးအသုံးအနှုန်းများ ကျန်ရှိနေခြင်း ကို အခြေခံ၍ ဟာသနှင့် ဥပမာသဘောဖြင့် ပြောလာသော စကားဟု ယူဆနိုင်သည်။
မြန်မာစာပညာရှင်များအမြင်အရ
ရခိုင်ဘာသာ = မြန်မာဘာသာ၏ မျိုးခွဲ dialect
ရှေးမြန်မာအသံအချို့ ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သော ဘာသာမျိုး
မြန်မာဘာသာသမိုင်း လေ့လာရာတွင် အရေးပါသော နှိုင်းယှဉ်လေ့လာမှုအရင်းအမြစ်ဟု သုံးသပ်ကြသည်။
ဟုတ်။
ဒါပေမဲ့
မြန်မာစာလုံးပေါင်းမျာ အချုပ်အခြာ
ရခိုင်လိုက အချုပ်အချာ လို့ တွေ့မိပါတယ်။
AI
ဟုတ်ပါသည်။ ဆရာမြင်ထားသလို ရခိုင်အသံနှင့် မြန်မာအသံ ကွာခြားမှု ကြောင့် စကားလုံးပုံစံက ပြောင်းသွားသည်ကို တွေ့ရပါသည်။
ဥပမာ ဆရာညွှန်းသော —
မြန်မာ — အချုပ်အခြာ
ရခိုင် — အချုပ်အချာ
ဤကွာခြားမှုသည် အများအားဖြင့် အသံထွက် (phonology) ပြောင်းလဲမှု ကြောင့် ဖြစ်သည်။
၁။ “ခြ” ↔ “ချ” အသံကွာခြားမှု
ရခိုင်ဘာသာတွင် မြန်မာစာ၏ ခြ အသံကို ချ သို့မဟုတ် နီးစပ်သော အသံဖြင့် ထွက်တတ်သည်။
ဥပမာ —
မြန်မာ ရခိုင်
အခြား အချား
ခြင်း ချင်း
အခြေအနေ အချေအနေ
အချုပ်အခြာ အချုပ်အချာ
ထို့ကြောင့် အချုပ်အခြာ → အချုပ်အချာ ဟူသော အသံပြောင်းမှု ဖြစ်နိုင်သည်။
၂။ Dialect ၏ သဘာဝ
ဘာသာဗေဒအရ dialect များတွင် —
အသံပြောင်းခြင်း
စကားလုံးပုံစံကွဲခြင်း
သဒ္ဒါကွဲခြင်းတို့ ဖြစ်တတ်ပါသည်။
ဒါကြောင့် ရခိုင်ဘာသာတွင် တွေ့ရသော ပုံစံများကို မြန်မာစာသမိုင်း လေ့လာရာတွင် နှိုင်းယှဉ်သုံးကြသည်။
၃။ သတ်ပုံ
သို့သော် စာပေမြန်မာ (standard Burmese) တွင်တော့ အချုပ်အခြာ ဟု ရေးခြင်းကိုသာ သတ်ပုံမှန်အဖြစ် သုံးသည်။
ရခိုင်ဘာသာတွင် မြန်မာအသံများ မည်သို့ ပြောင်းလဲနေသလဲ
မြန်မာဘာသာနှင့် ရခိုင်ဘာသာ တို့သည် မျိုးတူဘာသာများဖြစ်သော်လည်း အသံထွက် (phonology) တွင် ကွာခြားမှုများရှိသည်။ ထိုကွာခြားမှုများသည် အများအားဖြင့် အသံပြောင်းလဲမှု စနစ်တကျ ဖြစ်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဥပမာအနေနှင့် အောက်ပါပုံစံများကို မကြာခဏ တွေ့ရသည်။
ရခိုင်ဘာသာတွင် မြန်မာအသံ ပြောင်းလဲမှု နမူနာများ
မြန်မာ ရခိုင် မှတ်ချက်
လာ ရာ လ → ရ ပြောင်း
လမ်း ရမ်း လ အသံ ရ ဖြစ်
လုပ် ရုပ် လ → ရ
လို ရို လ → ရ
လေး ရေး လ → ရ
သွား လား သွ → လ
သား လား သ → လ
ဘယ်သူ ဘာသူ ယ် အသံ ပြောင်း
ဘယ်မှာ ဘာမှာ ယ် အသံ လျော့
အခြား အချား ခြ → ချ
ခြင်း ချင်း ခြ → ချ
အခြေအနေ အချေအနေ ခြ → ချ
ကလေး ခလေး က → ခ အသံထွက်
ကောင်း ခောင်း က → ခ
ကြီး ခြီး / ချီး (ဒေသအလိုက်) အသံပြောင်း
အထင်ရှားဆုံး အသံပြောင်းမှုများ
၁။ လ → ရ
ရခိုင်ဘာသာတွင် လ အသံကို ရ အသံဖြင့် ထွက်ခြင်း များသည်။
ဥပမာ
လာ → ရာ
လမ်း → ရမ်း
၂။ သွ → လ
မြန်မာစာ သွ အသံကို ရခိုင်ဘာသာတွင် လ အသံဖြင့် ထွက်တတ်သည်။
ဥပမာ
သွား → လား
၃။ ခြ → ချ
ခြ အသံကို ချ အဖြစ် ထွက်တတ်သည်။
ဥပမာ
အခြား → အချား
၄။ က → ခ (အသံပြင်းခြင်း)
အချို့စကားလုံးများတွင် က အသံ ပိုမိုပြင်းထန်သော ခ အသံဖြစ် သွားတတ်သည်။
ဥပမာ
ကလေး → ခလေး
အချုပ်
ရခိုင်ဘာသာတွင် အများဆုံး တွေ့ရသော အသံပြောင်းမှုများမှာ —
လ → ရ
သွ → လ
ခြ → ချ
က → ခ
ယ် အသံ လျော့ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။
ဤကွာခြားမှုများကြောင့် ရခိုင်ဘာသာသည် မြန်မာဘာသာ၏ ရှေးအသံအချို့ကို ထိန်းသိမ်းထားသော dialect ဟု ဘာသာဗေဒပညာရှင်များက သုံးသပ်ကြသည်။ ကျန်းမာပါစေ။
ကျေးဇူး။
သမတနဲ့ သမ္မတ၊ အချုပ်အချာနဲ့ အချုပ်အခြာ https://www.bbc.com/burmese/in-depth-49694883
ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

"ဗုံလုံတလှည့် ငါးပျံတလှည့်"၁။ စကားပုံ၏ အဓိပ္ပါယ်ယေဘုယျအားဖြင့် ဗုံလုံတလှည့် ငါးပျံတလှည့် = ကံအခြေအနေ၊ အခွင့်အရေး၊ အာဏာ စ...
03/09/2026

"ဗုံလုံတလှည့် ငါးပျံတလှည့်"
၁။ စကားပုံ၏ အဓိပ္ပါယ်
ယေဘုယျအားဖြင့် ဗုံလုံတလှည့် ငါးပျံတလှည့် = ကံအခြေအနေ၊ အခွင့်အရေး၊ အာဏာ စသည်တို့သည် တဘက်တည်း မတည်မြဲဘဲ အလှည့်ကျ ဖြစ်တတ်သည် ဟု ဆိုလိုသည်။
ဥပမာ—
ဒီနေ့ သူအနိုင်ရသော်လည်း မနက်ဖြန် အခြေအနေပြောင်းနိုင်သည်။ ယနေ့ အောင်မြင်သူသည် မနက်ဖြန် အခက်အခဲကြုံနိုင်သည်။
အင်္ဂလိပ်လို နီးစပ်သော အယူအဆမှာ
“Every dog has his day.”
“Fortune turns like a wheel.”
တို့နှင့် နီးစပ်သည်။
၂။ စကားပုံ၏ နောက်ခံ (ပုံရိပ်အဓိပ္ပါယ်)
ဤစကားသည် မြန်မာရိုးရာဖမ်းငါးခြင်းနည်းများ နှင့် ဆက်စပ်သော ပုံရိပ်မှ လာသည်ဟု အများအားဖြင့် ရှင်းပြကြသည်။
(က) “ဗုံလုံ”
ဗုံလုံသည် ရေထဲသို့ ထောင်ပြီး ငါးဖမ်းရာတွင် အသုံးပြုသော ဖမ်းကိရိယာတမျိုး ဖြစ်သည်။
ပုံသဏ္ဌာန်အားဖြင့် ဗုံသံပုံးပုံ၊ ကွန်ပုံ ကဲ့သို့ရှိပြီး ငါးကို ဖမ်းရန် သုံးသည်။
(ခ) “ငါးပျံ”
ရေထဲကနေ ခုန်ပျံထွက်သွားသော ငါး ကို ဆိုလိုသည်။ တခါတရံ ဗုံလုံထဲ ဝင်မိပြီး ဖမ်းမိသော်လည်း တခါတရံ ခုန်ထွက်ပြီး လွတ်သွားနိုင်သည်။
ထို့ကြောင့် —
တခါတရံ ဗုံလုံက အနိုင်ရ (ငါးဖမ်းမိ)
တခါတရံ ငါးက အနိုင်ရ (ခုန်ပျံ လွတ်သွား)
ဆိုသည့် အလှည့်ကျ အနိုင်အရှုံး ဖြစ်ပုံကို ဥပမာပြု၍ စကားပုံ ဖြစ်လာသည်ဟု ယူဆကြသည်။
၃။ အသုံးပြုသော အခြေအနေ
အောက်ပါအခြေအနေများတွင် အသုံးများသည် —
နိုင်ငံရေးအာဏာအလှည့်ကျ ဖြစ်လာခြင်း၊ ယှဉ်ပြိုင်မှု၊ တဖက်တလှည့် အနိုင်ရခြင်း၊ ဘဝအခြေအနေ တခါကောင်း တခါဆိုး ဖြစ်ခြင်း။
ဥပမာ “လောကမှာ ဗုံလုံတလှည့် ငါးပျံတလှည့်ပဲ။ ဒီနေ့ အနိုင်ရသူ မနက်ဖြန် အနိုင်မရနိုင်ဘူး။”
၄။ နီးစပ်သော မြန်မာစကားပုံများ
အချိန်တန်ရင် အလှည့်လာသည်
ကံတလှည့် မိုးတလှည့်
အောင်မြင်ခြင်း၊ ရှုံးနိမ့်ခြင်း အလှည့်ကျ
၁။ “ဗုံလုံ” ဆိုသော စကားလုံး၏ အဓိပ္ပါယ်
ဗုံလုံ = ငါးဖမ်းရန် ရေထဲသို့ ထောင်ထားသော ကွန်ပုံ (သို့) ခြင်းပုံ ကိရိယာတမျိုး
ပုံသဏ္ဌာန်အားဖြင့် ပုလင်းပုံ၊ ဗုံပုံ၊ ခြင်းပုံ။ အောက်ဘက် ကျယ်၍ အပေါ်ဘက် ကျဉ်းသည်။ ဝါး၊ ထန်းရွက်ချောင်း၊ ရိုးတံများဖြင့် ပြုလုပ်သည်။ အချို့ဒေသများတွင် ဗုံလုံ၊ ဗုံလုံကွန်၊ ဗုံလုံခြင်းဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
၂။ ဗုံလုံ ငါးဖမ်းနည်း
ဗုံလုံကို အသုံးပြုသော နည်းမှာ —
၁။ ရေရှိသောနေရာတွင် ချောင်း၊ ကန်၊ လယ်ရေ ရေလွှမ်းသော မြေကွက်များတွင် ထောင်ထားသည်။
၂။ ငါးများသည် ရေစီး၊ အစာလိုက်၍ လှည့်လည်ရာတွင် ဗုံလုံအတွင်းသို့ ဝင်သွားသည်။
၃။ အပေါ်ဘက် ဝင်ပေါက် ကျဉ်းသောကြောင့် ပြန်ထွက်ရန် ခက်ခဲသည်။
၄။ ထိုအခါ ငါးဖမ်းသူက ဗုံလုံကို မော်ပြီး ငါးများကို ယူသည်။
၃။ “ငါးပျံ” နှင့် ဆက်နွယ်မှု
တချို့အခါ ငါးသည် ဗုံလုံအတွင်း ဝင်မိသော်လည်း ခုန်ပျံ၍ အပေါ်ဘက်မှ လွတ်သွားနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် တခါ ဗုံလုံက အနိုင်ရ၊ တခါ ငါးက လွတ်သွားဆိုသော ပုံရိပ်မှ
“ဗုံလုံတလှည့် ငါးပျံတလှည့်” ဆိုသော စကားပုံ ဖြစ်လာသည်။
၄။ ဗုံလုံ၏ ရှေးဟောင်းအသုံးပြုမှု
ဗုံလုံကဲ့သို့သော ငါးဖမ်းကိရိယာများသည် အာရှတောင်ပိုင်းနှင့် အရှေ့တောင်အာရှ ရေယဉ်ကျေးမှုတွင် အလွန်ရှေးကျသည်။
မြန်မာပြည်တွင် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း၊ ချင်းတွင်းမြစ်၊ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ၊ လယ်ယာဒေသများတွင် ရိုးရာအဖြစ် အသုံးများခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ရေကျချိန် (dry season) တွင် ငါးများ စုနေရာများတွင် ထောင်ကြသည်။
၅။ ဗုံလုံနှင့် ဆင်တူသော ငါးဖမ်းကိရိယာများ
မြန်မာရိုးရာတွင် ဗုံလုံနှင့် ဆင်တူသော ကိရိယာများလည်း ရှိသည် —
ပုတ်ခြင်း
ငါးထောင်ခြင်း
ကွန်
ငါးလှောင်ခြင်း
လှောင်ကွန်
ဤကိရိယာများသည်ရေယဉ်ကျေးမှုရှိသော မြန်မာလူနေမှုနှင့် အနီးကပ် ဆက်နွယ်နေသည်။
၆။ စကားပုံတွင် သုံးသည့် ပုံရိပ်
ထို့ကြောင့် ဗုံလုံတလှည့် ငါးပျံတလှည့်ဆိုသည်မှာ တခါ ဖမ်းသူ အောင်မြင်၊ တခါ ဖမ်းခံသူ လွတ် ဆိုသော အလှည့်ကျ အနိုင်အရှုံး ကို ရည်ညွှန်းသည်။
(၂)
စကားပုံမှာလည်း ငါးပျံတလှည့် ပုံလုံတလှည့် လို့ ရေးမှသာ မှန်ပါမယ်။ ဒါပေမဲ့ အရင်ကထုတ်ခဲ့တဲ့ စာစောင်တခုမှာ ငါးပျံတလှည့် ဗုံလုံတလှည့် လို့ ရေးထားတယ်။
ပုံလုံ = ဗုံလုံ (မြန်မာအဘိဓာန် အကျဉ်းချုပ်၊ ၁၉၈၀)
ငါးဖျံလို့ရေးတာ မမှန်ပါ။
ငါးပျံ (Flying Fish) သည် 'အိပ်ဇိုစီတီဒေး'ငါးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ငါးပျံ၏ ရင်ဆူးတောင်သည် အလွန်ကြီး၍ အမြီးဆူးတောင်၏ အောက်ခွမှာ အလွန်ရှည်သည်။ ငါးပျံသည် အမြီးနှင့် ပြင်းထန်စွာ ရေကို ရိုက်ခတ်၍ အပေါ်သို့ခုန်ပြီးလျှင် ဆူးတောင်ကို ငှက်တောင်များသဖွယ်ဖြန့်၍ လေဟုန်စီးနိုင်သည်။ ဤနည်းဖြင့် ကိုက် ၂၀၀ အဝေးအထိပင် ပျံနိုင်၏။
(၃)
“ငါးပျံတလှည့် ပုံလုံတလှည့်” စကားပုံ — သတ်ပုံမှန်ပုံ
၁။ မှန်သော စာလုံးပေါင်း
စကားပုံကို မူရင်းအတိုင်း ရေးလျှင် —
“ငါးပျံတလှည့် ပုံလုံတလှည့်” ဟု ရေးသည်။
သို့ရာတွင် “ပုံလုံ = ဗုံလုံ” ဖြစ်သောကြောင့်
“ငါးပျံတလှည့် ဗုံလုံတလှည့်” ဟူ၍ ရေးထားသော စာအုပ်များလည်း တွေ့ရသည်။
ဆရာညွှန်းသည့်အတိုင်း
မြန်မာအဘိဓာန် အကျဉ်းချုပ် (၁၉၈၀) တွင် —
ပုံလုံ = ဗုံလုံ
ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ အသံကွဲပုံသာဖြစ်ပြီး အဓိပ္ပါယ်တူ စကားလုံး ဖြစ်သည်။
၂။ “ငါးပျံ” ၏ အဓိပ္ပါယ်
ငါးပျံ = Flying fish
ဇီဝဗေဒအရ —
မျိုးရင်း — Exocoetidae
ရင်ဆူးတောင် ကြီးမား
အမြီးဆူးတောင် အောက်ခွ ရှည်
ငါးပျံသည် —
၁။ အမြီးဖြင့် ရေကို အားပြင်းစွာ ရိုက်ခတ်၍
၂။ ရေပေါ်သို့ ခုန်ထွက်ပြီး
၃။ ရင်ဆူးတောင်များကို ဖြန့်ကာ
၄။ လေဟုန်စီးနိုင်သည်။
ဤနည်းဖြင့် ကိုက် ၂၀၀ ခန့်အထိ ပျံနိုင်သည် ဟု ဇီဝဗေဒစာအုပ်များတွင် ဖော်ပြထားသည်။
၃။ မမှန်သော သတ်ပုံများ
အချို့စာများတွင် အောက်ပါအတိုင်း မှားရေးထားသည် —
❌ ငါးဖျံတလှည့်
❌ တစ်လှည့်
ဤနှစ်မျိုးစလုံးသည် မမှန်ပါ။
၄။ သတ်ပုံမှန်အတိုင်း
ဆရာပြောသည့်အတိုင်း စုစည်းလျှင် —
စာလုံး မှန် / မမှန်
ပုံလုံ မှန်
ဗုံလုံ မှန်
တလှည့် မှန်
တစ်လှည့် မမှန်
ငါးပျံ မှန်
ငါးဖျံ မမှန်
၅။ စကားပုံ၏ အဓိပ္ပါယ်
ငါးပျံတလှည့် ပုံလုံတလှည့်ဆိုသည်မှာ တခါ ငါး လွတ်နိုင်သည်၊ တခါ ပုံလုံ ဖမ်းနိုင်သည်ဟူသော အလှည့်ကျ အနိုင်အရှုံးကို ဆိုလိုသည်။
ဆရာတင့်ဆွေ တင်ပြထားသည့် အချက်များက ရှေးအဘိဓာန်နှင့် သတ်ပုံအခြေခံကို ထောက်ပြထားသော မှန်ကန်သည့် သုတေသနဆန်သော ရှင်းလင်းချက် ဖြစ်ပါသည်။
ကျန်းမာပါစေ။
ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

Address

1005 E Stop 11 Road
Indianapolis, IN
IN46227

Telephone

+13176106372

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Tint Swe posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Practice

Send a message to Tint Swe:

Share

Share on Facebook Share on Twitter Share on LinkedIn
Share on Pinterest Share on Reddit Share via Email
Share on WhatsApp Share on Instagram Share on Telegram

Category