03/10/2025
1. Định nghĩa và nguyên nhân
Zona thần kinh (Herpes Zoster) là bệnh lý do virus Varicella Zoster gây ra. Đây là loại virus cũng gây bệnh thủy đậu ở trẻ em. Sau khi người bệnh khỏi thủy đậu, virus không biến mất hoàn toàn mà tồn tại ở trạng thái tiềm ẩn trong các hạch thần kinh cảm giác. Khi hệ miễn dịch suy yếu (do tuổi tác, stress, bệnh mạn tính, dùng thuốc ức chế miễn dịch…), virus tái hoạt động và gây nên bệnh Zona.
2. Biểu hiện lâm sàng
Khởi phát: Người bệnh thường có cảm giác đau, nóng rát, tê châm chích trên da vài ngày trước khi xuất hiện tổn thương.
Giai đoạn toàn phát: Xuất hiện các mảng hồng ban, sau đó nổi các mụn nước nhỏ thành từng chùm, dọc theo đường đi của một dây thần kinh.
Đặc điểm điển hình: Tổn thương chỉ xuất hiện một bên cơ thể (trái hoặc phải), không vượt quá đường giữa.
Vị trí thường gặp: Vùng ngực, lưng, bụng, mặt. Nếu zona xuất hiện ở vùng mắt (Herpes Zoster Ophthalmicus) có thể gây biến chứng nặng, ảnh hưởng thị lực.
3. Biến chứng cần lưu ý
Đau sau zona (Postherpetic Neuralgia – PHN): Là biến chứng phổ biến, đặc biệt ở người trên 50 tuổi. Cơn đau có thể kéo dài nhiều tháng đến vài năm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống.
Nhiễm trùng da: Khi mụn nước vỡ, vi khuẩn có thể xâm nhập gây bội nhiễm.
Biến chứng thần kinh và giác quan: Nếu zona ở tai có thể gây giảm thính lực, chóng mặt (hội chứng Ramsay Hunt); nếu ở mắt có thể gây viêm giác mạc, giảm thị lực.