29/12/2025
Vì sao can khí uất trệ rất hay gặp ở phụ nữ?
Đông y cho rằng: “Bách bệnh sinh ư khí” – trăm bệnh sinh ra từ khí. Nếu can khí không thông, phụ nữ rất dễ sinh bệnh.
1. Nguyên nhân gây can khí uất trệ
Những yếu tố thường gặp nhất gồm:
🔹 Gia đình không hòa thuận
Vợ chồng hay cãi vã, mâu thuẫn mẹ chồng – nàng dâu… đều khiến gan khí bị ức chế.
🔹 Áp lực xã hội
Ví dụ phụ nữ lớn tuổi chưa kết hôn, thường phải chịu áp lực từ gia đình, họ hàng, dư luận… dễ sinh uất ức, căng thẳng kéo dài.
🔹 Áp lực công việc
Phụ nữ hiện đại vừa lo sự nghiệp vừa gánh trách nhiệm gia đình, bị “xé đôi” giữa nhiều vai trò, rất dễ rơi vào tình trạng can khí không thư.
🔹 Khả năng tự điều tiết cảm xúc kém
Hay suy nghĩ tiêu cực, thích đào sâu vấn đề, không biết tự an ủi bản thân → gần như chắc chắn có can khí uất kết.
Biểu hiện của can khí uất trệ
1. Biểu hiện về “khí uất”
Người luôn trong trạng thái:
Buồn bực, đè nén
“Tức mà không nói ra được”
Trong lòng khó chịu, bí bách
Nếu kéo dài, khí uất sinh nhiệt → can hỏa vượng, dễ cáu gắt, nóng nảy.
Có người:
Suốt ngày thở dài, u sầu → dễ sinh bệnh nặng
Có người lại bộc phát, nóng giận dữ dội → hại người khác và hại chính mình
2. Vì sao ăn đồ bổ lại “không chịu nổi”?
Nhiều phụ nữ biết mình yếu, muốn bổ máu, nhưng:
Uống vào dễ nhiệt miệng, loét miệng
Hoặc khó ngủ, bứt rứt ban đêm
Nhiều người nghĩ là “hư không chịu bổ”,
👉 Thực tế đa phần là do can hỏa: gan đang bị “tắc”, thì bổ không thể vào được.
Tác hại của can khí uất trệ
Can khí không thông có thể dẫn đến:
Huyết ứ
Tỳ khí hư
Thủy thấp ứ trệ
Âm hư dương vượng
👉 Hệ quả vô cùng phức tạp, khó kể hết.
Ngày nay, người bị can khí uất trệ rất phổ biến, đặc biệt là phụ nữ – những người vừa gánh gia đình, vừa lo sự nghiệp, vừa chăm con, vừa hiếu kính cha mẹ.
Cách tự nhận biết can khí uất trệ
🔑 Dấu hiệu quan trọng nhất: Lưỡi
Người bình thường: lưỡi hình bầu dục
Người can khí uất trệ: lưỡi nhọn, đầu lưỡi và rìa lưỡi đỏ
👉 Đây là manh mối then chốt nhất.
Các dấu hiệu đi kèm thường gặp
Miệng đắng, nhất là buổi sáng
Khô họng (cảm giác khô, dù lưỡi có thể vẫn ướt)
Cảm giác nghẹn họng như có hạt mơ → “mai hạch khí”
Chóng mặt, đau đầu
Ăn kém, đầy bụng
Người lúc nóng lúc lạnh
Dễ cáu giận, dễ tức
Ợ hơi, trào ngược, buồn nôn
Tức ngực, hồi hộp
Đau tức vùng sườn
Mất ngủ, nhiều mộng
Tâm trạng u uất, nhạy cảm
Tay chân lạnh
👉 Nếu có 1–2 triệu chứng trở lên + lưỡi nhọn, gần như có thể xác định can khí uất trệ.
Thực ra, bản thân mỗi người tự biết rõ nhất: mình có đang uất ức không, có chịu nhiều áp lực không, có thường xuyên tức giận không…
Một số thuốc Đông y thường dùng điều hòa can khí
⚠️ Cần dùng theo biện chứng của thầy thuốc Đông y
1️⃣ Tiêu dao hoàn
→ Sơ can kiện tỳ, dưỡng huyết điều kinh
→ Phù hợp can uất tỳ hư, đau tức ngực, rối loạn kinh nguyệt
2️⃣ Thư can hoàn
→ Sơ can hòa vị, hành khí chỉ thống
→ Phù hợp đau dạ dày, tức ngực, ợ hơi do can khí uất
3️⃣ Sài hồ sơ can hoàn
→ Sơ can lý khí, hoạt huyết giảm đau
→ Phù hợp đau sườn, dễ cáu gắt
4️⃣ Đan chi tiêu dao hoàn
→ Thanh can hỏa, sơ can giải uất
→ Phù hợp can uất hóa hỏa, nóng trong, bứt rứt
Điều hòa can khí bằng ăn uống
Có thể dùng:
Đảng sâm, sơn tra, táo đỏ, phật thủ, hoàng kỳ, kỷ tử
Rau quả: cần tây, chuối, củ cải, cam quýt
Giác hơi + cứu ngải điều hòa can khí
Các huyệt thường dùng:
Thái xung
Kỳ môn
Đản trung
Giác hơi 5–10 phút, 10 lần là một liệu trình.
Dấu vết giác hơi phản ánh thể trạng (huyết ứ, thấp, hư hàn…).
👉 Can khí uất trệ không chỉ là vấn đề cảm xúc, mà là căn nguyên của rất nhiều bệnh.
👉 Muốn khỏe, trước tiên phải học cách để gan được “thở”.