18/12/2025
Tăng acid uric máu ở người cao tuổi: Triệu chứng và điều trị
Ngày 8 tháng 1 năm 2024
Tăng acid uric máu là gì?
Tăng acid uric máu là tình trạng nồng độ acid uric trong máu cao hơn mức bình thường. Đây là một rối loạn thường gặp ở người cao tuổi, do quá trình lão hóa làm giảm khả năng đào thải acid uric của cơ thể, đặc biệt là qua thận.
Acid uric là sản phẩm cuối cùng của quá trình phân giải purin – một chất có trong nhiều loại thực phẩm và cũng được cơ thể tự tạo ra. Ở người khỏe mạnh, acid uric sẽ được đào thải chủ yếu qua thận và một phần qua đường tiêu hóa. Tuy nhiên, khi tuổi càng cao, chức năng thận suy giảm dần, cộng với chế độ ăn uống và việc sử dụng nhiều thuốc điều trị bệnh mạn tính, acid uric dễ bị tích tụ trong máu.
Nếu không được phát hiện và kiểm soát kịp thời, tăng acid uric máu có thể là yếu tố khởi phát hoặc làm nặng thêm nhiều bệnh lý như gút, sỏi thận, bệnh thận mạn và bệnh tim mạch.
Tại sao người cao tuổi dễ bị tăng acid uric máu?
Nguyên nhân thường gặp
1. Chế độ ăn uống
Thực phẩm giàu purin như thịt đỏ, nội tạng động vật, hải sản
Uống nhiều rượu bia, đặc biệt là bia
Dùng nhiều nước ngọt, đồ uống chứa fructose
2. Suy giảm chức năng thận
Tuổi càng cao, khả năng lọc và đào thải acid uric của thận càng giảm, khiến acid uric dễ tích tụ trong máu.
3. Tác dụng phụ của thuốc
Một số thuốc thường dùng ở người cao tuổi như:
Thuốc lợi tiểu
Aspirin liều thấp
Một số thuốc điều trị tăng huyết áp, tim mạch
có thể làm tăng nồng độ acid uric.
4. Bệnh lý đi kèm
Béo phì, tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh thận mạn đều làm tăng nguy cơ tăng acid uric máu.
Tác hại của tăng acid uric máu ở người cao tuổi
Bệnh gút: Acid uric kết tinh trong khớp gây viêm, sưng, đau dữ dội.
Đau và biến dạng khớp: Làm giảm khả năng vận động, ảnh hưởng sinh hoạt hằng ngày.
Sỏi thận: Acid uric kết tinh trong đường tiết niệu, tăng nguy cơ nhiễm trùng và suy thận.
Biến chứng tim mạch: Nồng độ acid uric cao có liên quan đến tăng huyết áp, bệnh tim mạch và đột quỵ.
Triệu chứng tăng acid uric máu
1. Cơn gút cấp – dấu hiệu điển hình
Đau dữ dội, khởi phát đột ngột
Thường gặp ở ngón chân cái, sau đó có thể lan sang đầu gối, cổ chân, cổ tay
Khớp sưng, nóng, đỏ, rất đau khi chạm vào
2. Đau và sưng khớp kéo dài
Đau âm ỉ hoặc tái phát nhiều lần
Gây hạn chế vận động, dễ nhầm với thoái hóa khớp
3. Viêm gân
Đau gân Achilles, gân bàn chân, khuỷu tay
Giảm tầm vận động khớp
4. Sỏi thận
Đau vùng thắt lưng
Tiểu buốt, tiểu rắt
Nước tiểu sẫm màu hoặc có máu
5. Mệt mỏi, khó chịu toàn thân
Dễ mệt, uể oải
Triệu chứng không đặc hiệu nhưng thường gặp ở người acid uric cao kéo dài
⚠️ Ở nữ giới, đặc biệt sau mãn kinh, tăng acid uric máu cũng khá phổ biến và dễ bị bỏ sót do triệu chứng không điển hình.
Cách chẩn đoán tăng acid uric máu
Xét nghiệm máu: Đo nồng độ acid uric
Giá trị tham khảo thường từ 3,4 – 7,0 mg/dL ở người lớn.
Khám sức khỏe định kỳ: Rất quan trọng với người cao tuổi.
Chẩn đoán hình ảnh: Siêu âm, X-quang khi nghi ngờ tổn thương khớp hoặc sỏi thận.
Đánh giá bệnh lý đi kèm: Thận, tim mạch, đái tháo đường.
Điều trị tăng acid uric máu ở người cao tuổi
1. Thay đổi lối sống
Kiểm soát cân nặng
Vận động phù hợp với thể trạng
Ngủ đủ giấc, giảm stress
2. Uống đủ nước
Giúp thận đào thải acid uric
Giảm nguy cơ kết tinh urat và sỏi thận
3. Điều chỉnh chế độ ăn
Hạn chế thịt đỏ, nội tạng, hải sản
Giảm rượu bia, đặc biệt là bia
Tăng rau xanh, trái cây ít đường
Ưu tiên đạm thực vật, sữa ít béo
4. Sử dụng thuốc (theo chỉ định bác sĩ)
Allopurinol, Febuxostat: Giảm sản xuất acid uric
Theo dõi định kỳ nồng độ acid uric và chức năng thận
Không tự ý ngưng thuốc khi thấy hết đau
5. Theo dõi lâu dài
Tăng acid uric máu là tình trạng mạn tính, cần kiểm soát bền vững chứ không điều trị ngắn hạn.
Kết luận
Tăng acid uric máu là vấn đề sức khỏe phổ biến và tiềm ẩn nhiều biến chứng ở người cao tuổi. Việc nhận biết sớm triệu chứng, khám sức khỏe định kỳ và điều trị đúng cách sẽ giúp kiểm soát bệnh hiệu quả, giảm nguy cơ gút, sỏi thận và bệnh tim mạch. Người bệnh nên tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ và không tự ý thay đổi phác đồ điều trị.
Câu hỏi thường gặp
1. Nguyên nhân nào gây tăng acid uric máu?
Do cơ thể tạo ra quá nhiều acid uric hoặc thải trừ kém, liên quan đến ăn uống, di truyền, béo phì, bệnh thận và rượu bia.
2. Thực phẩm nào giúp giảm acid uric?
Quả anh đào, các loại quả mọng, thực phẩm giàu vitamin C, sữa ít béo và uống đủ nước.
3. Làm thế nào để giảm acid uric hiệu quả?
Kết hợp chế độ ăn hợp lý, vận động, uống đủ nước và dùng thuốc theo chỉ định y tế.