31/12/2025
Giữ được Dương khí vượng, thì 70 hay 80 - Mùa đông của đời người cũng hóa thành xuân ấm 😅
Người ta thường bảo: "Già đi thì người lạnh đi"... Nghe thì tưởng là lẽ thường của tạo hóa, như lá rụng về cội, như nước chảy xuôi dòng. Nhưng ngẫm kỹ, đâu hẳn là điều tất yếu.
Trong gian phòng ngát mùi quế chi, mùi ngải cứu vương vít này, tôi hay nói với cô bác đến thăm khám thế này: Cơ thể con người cũng như một bếp lò - Cái "lửa" ấy, Đông y gọi là Dương khí.
- Khi ta còn trẻ, dương khí vượng như nắng hạ, đi giữa gió sương chẳng biết run cầm cập là gì. Theo năm tháng, nếu không biết cách gìn giữ, ngọn lửa ấy cứ liu riu rồi yếu dần. Tay chân bắt đầu lạnh, sống lưng thấy ớn mỗi khi trái gió, khí huyết trong người cứ thế mà ngưng trệ, chậm chạp.
- Qua thời gian, nếu cứ để gió lùa qua, tro nguội dần, không ai tiếp củi, không ai che chắn, thì chẳng mấy mà tàn. Nhiều cô bác đến với Lương y Đăng than mệt, ăn kém, bụng lạnh, tiêu hoá trục trặc, người cứ âm ấm kiểu sốt nhẹ, nhưng đo nhiệt lại thì thấp. Đó là lúc dương khí đã suy mà mình không hay.
Dương khí là cái gốc sinh lực. Khi còn đủ, ta đi lại nhẹ nhàng, đầu óc tỉnh táo, tay chân ấm áp, giấc ngủ yên lành. Nhưng khi dương khí hao, thì không chỉ tay chân lạnh, mà tâm cũng lạnh, tinh thần cũng dễ sa sút, thậm chí lâu dần sinh ra bế tắc khí huyết – là gốc rễ của nhiều thứ bệnh dai dẳng về sau.
Trong Y học cổ truyền, người có tỳ vị vững, thận khí đầy, can khí điều hoà – thì người ấy sẽ tự ấm từ trong. Còn khi dương hư, âm thắng, thì không cần trời lạnh, trong người đã như rét. Có bác kể: “Ngồi điều hoà một lúc là em đau bụng, đêm bật quạt là lạnh đến tận xương.” – Đó chính là minh chứng cho dương khí không còn đủ để bảo vệ thân thể nữa.
Lương y Đăng xin chia sẻ vài nguyên tắc giữ dương khí mỗi ngày, như một cách giữ lửa cho chính mình:
- Buổi sáng tỉnh dậy, nên uống một chén nước ấm, pha chút gừng hoặc trần bì để khai khiếu, khởi động tỳ vị.
- Duy trì ăn chín, uống ấm, hạn chế đồ sống lạnh, tránh lạnh vào bụng gây suy tỳ, tích hàn.
- Xoa bóp lòng bàn chân, vùng rốn và huyệt mệnh môn mỗi tối như một cách nhóm lửa từ những điểm tụ dương.
- Hạn chế phiền não, giữ lòng thanh thản vì tâm an thì khí vượng, khí vượng thì dương tự phát sinh.
Lương y Đăng từng gặp không ít trường hợp đến khám vì các triệu chứng rất rời rạc: ăn kém, bụng lạnh, mất ngủ, mỏi mệt, trí nhớ kém. Khám ra mới thấy khí suy, huyết trệ, tỳ hư, thận yếu – tất cả đều dẫn đến hư hàn. Chỉ khi bồi lại dương khí đúng cách, có người mới thấy: sáng ngủ dậy người nhẹ hơn, đêm nằm ngủ sâu hơn, sắc mặt hồng trở lại, ăn cũng ngon, ngủ cũng yên.
Nhưng cái quan trọng là: đừng đợi đến lúc chân lạnh như nước, bụng sôi như trống, người run lên từng đợt mới đi tìm cách dưỡng.
- Dưỡng dương là việc phải làm sớm, làm đều, làm đúng.
Với Đông y, không có bài thuốc nào dùng cho tất cả. Có người cần bổ thận, người cần kiện tỳ, người cần ôn dương trừ hàn vì thế mà Lương y Đăng luôn nhắc: "Đông y là cá nhân hoá. Không phải ai lạnh cũng giống nhau. Càng chữa đúng, càng nuôi lại được chính khí từ gốc."
- Ngày trẻ lửa vượng, khí huyết rào rạt, đi giữa sương giá vẫn thấy ấm nồng. Nhưng tháng năm qua đi nếu không biết cách che chắn, vun vén thì ngọn lửa ấy cứ liu riu rồi yếu dần. Cái lạnh xâm lấn không phải vì ta già đi mà vì ta đã để mặc cho Dương khí suy hao, để cái "lò lửa" bên trong nguội lạnh mà không hay biết.
Giữ cho người luôn ấm đâu phải chỉ là khoác thêm tấm áo bông. Đó là hành trình bền bỉ mỗi ngày để "giữ lửa" trong tạng phủ.
Cùng Lương y Đăng học cách nuôi dưỡng lại nguồn dương khí ấy. Để dẫu ngoài kia gió mùa có về hay tuổi tác có chồng thêm thì bên trong cơ thể này, dòng khí huyết vẫn chảy trôi ấm áp, vững chãi.
Mời cô bác ghé Trung tâm Thuốc Dân tộc cùng Lương y Đăng uống chén trà nóng, hít hà chút hương thuốc bắc và để cơ thể được thực sự lắng nghe...
Đông y cá nhân hóa – Chữa đúng quan trọng hơn chữa nhanh,
Lương y Phùng Hải Đăng – Trung tâm Th,uốc Dân Tộc!
