17/06/2021
ĐAU THẦN KINH TỌA LÀ GÌ ?
- Dây thần kinh tọa là dây thần kinh dài nhất trong cơ thể con người. Nó kéo dài từ phần dưới thắt lưng đến các ngón chân. Theo Y học, dây thần kinh tọa còn có tên gọi khác là dây thần kinh hông to. Cấu tạo cơ thể người bình thường ai cũng có 2 dây thần kinh tọa. Chức năng chính của dây thần kinh này là kiểm soát cảm giác vận động và nuôi dưỡng bộ phận mà nó đi qua.
- Đau dây thần kinh tọa là một thuật ngữ Y học chỉ tình trạng đau nhức xảy ra dọc dây thần kinh tọa. Các cơn đau thắt lưng lan rộng xuống khu vực cẳng chân, ngón chân là triệu chứng điển hình nhất để nhận biết bệnh lý này. Tùy thuộc vào vị trí dây thần kinh tọa tổn thương mà hướng lan cũng sẽ khác nhau. - Các bác sĩ cho biết, thông thường con người chỉ đau 1 dây thần kinh tọa, không đau đồng thời cả hai.
Theo thống kê của Bệnh viện Bạch Mai, số trường hợp mắc đau thần kinh tọa đứng thứ 2, sau viêm khớp dạng thấp tại bệnh viện này. Nguyên nhân dẫn đến đau thần kinh tọa rất đa dạng. Tuy nhiên, hẹp cột sống và thoát vị đĩa đệm là 2 nguyên nhân phổ biến nhất.
Dù không gây ra những ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng nhưng những ảnh hưởng nhất định đến sức khỏe người bệnh là điều không thể tránh khỏi. Một số biến chứng của đau thần kinh tọa mà người bệnh có thể gặp phải là:
1. Co cứng cột sống gây co thắt cơ bắp hoặc mất lực hoàn toàn ở chi dưới.
2. Teo cơ vận động gây nên hiện tượng teo rút hoặc mất chức năng dây thần kinh tọa.
3. Bại liệt một phần hoặc bại liệt hoàn toàn.
4. Đường ruột, bàng quang suy giảm chức năng.
Càng về lâu dài, các biến chứng đau thần kinh tọa càng trở lên nghiêm trọng dẫn đến sự giảm sút về sức khỏe. Nguy cơ tử vong của người bệnh cũng cao hơn theo tình trạng giảm sút của sức khỏe.
* NGUYÊN NHÂN ĐAU THẦN KINH TỌA:
Xác định nguyên nhân gây nên đau dây thần kinh tọa đóng vai trò quan trọng trong việc đẩy lùi bệnh. Một số nguyên nhân phổ biến dẫn đến đau thần kinh tọa là:
- Thoát vị đĩa đệm: Thoát vị đĩa đệm là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến đau thần kinh tọa. Khi đĩa đệm chệch ra khỏi vị trí cố định ban đầu sẽ trực tiếp chèn ép lên dây thần kinh tọa, từ đó dẫn đến đau thần kinh tọa. Người mắc thoát vị đĩa đệm ở 2 vị trí là L4L5 và L5S1 thì tỷ lệ mắc đau thần kinh tọa sẽ cao hơn.
- Một số bệnh lý về cột sống: Hẹp cột sống, thoái hóa cột sống, viêm đĩa đệm cột sống, g*i cột sống đều có thể dẫn đến đau dây thần kinh tọa. Nguy cơ mắc bệnh dù thấp hơn thoát vị đĩa đệm nhưng vẫn có thể xảy ra.
- Các chấn thương ở vùng thắt lưng trở xuống: Dây thần kinh tọa kéo dài từ dưới thắt lưng đến các ngón chân nên việc xuất hiện các chấn thương tại khu vực này làm gia tăng khả năng mắc bệnh. Ngoài ra, các bác sĩ cũng cho biết, người bệnh có chấn thương ở khu vực khác cũng có thể bị đau thần kinh tọa nhưng tỷ lệ thấp hơn.
- Thường xuyên vận động sai tư thế: Đi giày cao gót thường xuyên, ngồi hoặc đứng quá nhiều đều có thể dẫn đến đau thần kinh tọa.
- Tuổi tác: Cột sống của con người sẽ lão hóa khi tuổi tác lớn dần (thường là sau 40 tuổi). Cột sống thoái hóa gây ra tình trạng chèn ép lên dây thần kinh tọa, từ đó dẫn đến đau thần kinh tọa.
- Thường xuyên mang vác vật nặng: Mang vác các vật nặng thường xuyên gây ra những tổn thương lên dây thần kinh tọa.
* DẤU HIỆU ĐAU THẦN KINH TỌA:
Đau nhức tại vị trí dây thần kinh tọa tổn thương và khu vực xung quanh là triệu chứng điển hình nhất của đau thần kinh tọa. Trong đó, đa số các trường hợp đau thần kinh tọa đều gây ra những ảnh hưởng nhất định đến cột sống thắt lưng.
Ngoài đau khu vực thắt lưng, người bệnh đau thần kinh tọa có thể thấy đau ở mông hoặc phía sau chân. Nặng nhất, một nửa người có thể bị ảnh hưởng. Khi cơ thể xuất hiện một hoặc một số các triệu chứng dưới đây, người bệnh nên thực hiện thăm khám và điều trị bệnh ngay. Cụ thể:
- Đau nhức: Biểu hiện đau nhức ở mỗi người bệnh đau thần kinh tọa khác nhau. Cụ thể, nếu tổn thương xảy ra ở rễ dây thần kinh L4 thì người bệnh sẽ có cảm giác đau nhức tại khoeo chân. Nếu tổn thương xảy ra ở rễ L5 thì các cơn đau sẽ lan rộng xuống lòng bàn chân và ngón chân. Ngoài ra, một số trường hợp đau nhức tại cột sống lưng hoặc dọc chân.
- Tê ngứa ở bàn chân hoặc ngón chân: Dây thần kinh tọa là dây thần kinh chi phối cảm giác nên khi nó bị tổn thương sẽ gây ra những trạng thái bất thường về cảm giác trong đó có tê ngứa.
- Yếu cơ chân: Người bệnh sẽ cảm thấy khó khăn trong việc thực hiện các hoạt động di chuyển khi dây thần kinh tọa tổn thương.
* PHÒNG BỆNH ĐAU THẦN KINH TỌA:
Không phải cứ ngăn ngừa bệnh thì bệnh sẽ không tái phát hoặc không xảy ra. Tuy vậy, việc phòng đau thần kinh tọa đóng vai trò quan trọng giúp giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh. Bạn đọc có thể tham khảo một số cách phòng bệnh đau thần kinh tọa dưới đây:
- Tăng cường luyện tập thể dục thể thao: Tập luyện giúp hệ cơ xương khớp người bệnh dẻo dai, tăng cường khí huyết lưu thông, cung cấp chất dinh dưỡng nuôi dây thần kinh. Nhờ vậy, nguy cơ đau thần kinh tọa được giảm thiểu đáng kể.
- Duy trì tư thế làm việc hợp lý: Ghế ngồi nơi có bộ phận hỗ trợ phần lưng dưới tốt, có chân đế xoay và có tay vịn. Thêm vào đó, bạn nên cân nhắc đặt thêm gối hoặc khăn cuộn sau lưng khi ngồi để duy trì đường cong bình thường của cột sống.
- Người bị đau thần kinh tọa hạn chế mang vác đồ nặng, đặc biệt là sử dụng chi dưới để nâng vác
- Luôn giữ lưng thẳng và chỉ uốn cong ở khu vực đầu gối
- Không được vừa vặn vừa nâng thắt lưng
- Khi bị đau thần kinh tọa cần duy trì chế độ ăn uống khoa học, tránh sử dụng rượu, bia, đồ ngọt và chất kích thích
Với các chấn thương ở vùng dưới thắt lưng trở xuống hoặc cột sống cần điều trị triệt để.
* CÁC CẤP ĐỘ ĐAU DÂY THẦN KINH TỌA:
Các cơn đau thần kinh tọa cũng được chia ra thành các cấp độ khác nhau. Cường độ đau nhức này phụ thuộc vào thể trạng và tình trạng tiến triển của bệnh. Thông thường, đau dây thần kinh tọa sẽ được chia thành các cấp độ sau đây:
1. Đau nhẹ: Ở những giai đoạn đầu, người bệnh sẽ gặp phải các cơn đau nhẹ tại vị trí dây thần kinh tọa và khu vực xung quanh. Các cơn đau này không rõ ràng khiến người bệnh hiểu lầm sang các loại bệnh lý về xương khớp, thần kinh khác.
2. Đau nhói: Nhiều trường hợp người bệnh đau thần kinh tọa xuất hiện các cơn đau âm ỉ, đôi lúc cường độ đau tăng mạnh tạo nên hiện tượng “nhói” hay cú giật đột ngột. Xét về mức độ tiến triển, bệnh ở giai đoạn này đã nặng hơn so với giai đoạn đau nhẹ đầu tiên.
3. Đau dữ dội: Các cơn đau dữ dội khu vực dây thần kinh tọa tổn thương báo hiệu sự tiến triển rất nặng của bệnh. Trong một số trường hợp, các cơn đau dữ dội này có thể xảy ra nếu người bệnh hắt hơi, ngồi lâu hoặc thực hiện một số cử động mạnh, đặc biệt là khuân vác vật nặng ở phần chi dưới. Khi xuất hiện các cơn đau dữ dội (đặc biệt ở lưng và chân), người bệnh nên thực hiện các biện pháp thăm khám và chữa trị kịp thời.
