31/01/2026
💢 BỆNH DO VIRUS NIPAH 💢
❗️Bệnh do virus Nipah (NiV) là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Nipah gây ra. Bệnh có thể lây lan thành dịch, tỷ lệ tử vong cao từ 40 - 75%. Lần đầu virus này được phát hiện vào năm 1999 tại Malaysia và sau đó ghi nhận ở nhiều nước như Bangladesh, Ấn Độ, Singapore.
🔅Thời gian ủ bệnh thường là khoảng 4–14 ngày sau khi tiếp xúc với virus.
❗️Lây truyền từ động vật sang người:
+ NiV tồn tại chủ yếu ở dơi ăn quả (vật chủ tự nhiên). Vi rút có thể lây sang lợn và một số động vật khác, sau đó lây sang người.
+ Người có thể nhiễm khi tiếp xúc trực tiếp với động vật bị nhiễm NiV (dơi, lợn, vật trung gian) hoặc tiếp xúc với thực phẩm/vật phẩm bị nhiễm virus (ví dụ trái cây chưa rửa sạch bị dơi gặm, nước nhựa cây nhiễm).
- Từ người sang người: Có thể xảy ra khi tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, dịch bài tiết của người bệnh (như nước bọt, nước mũi, dịch cơ thể).
❗️Triệu chứng chính
- Ban đầu người bệnh có thể có các biểu hiện như đau đầu, đau cơ, nôn mửa, đau họng.
- Sau đó có thể xuất hiện chóng mặt, buồn ngủ, rối loạn ý thức và các dấu hiệu thần kinh gợi ý viêm não (encephalitis).
❗️Biến chứng và tử vong
- Hệ thần kinh trung ương: Viêm não cấp tính là tổn thương nổi bật nhất: virus xâm nhập và gây tổn thương tế bào thần kinh, dẫn tới rối loạn ý thức, co giật, hôn mê.
- Hệ hô hấp: NiV có thể gây nhiễm trùng hô hấp nặng, viêm phổi và khó thở. Trong một số trường hợp, bệnh tiến triển thành hội chứng suy hô hấp cấp.
- Tổn thương đa cơ quan: NiV có thể lan sang mạch máu và nhiều cơ quan khác nhau, gây viêm mạch (vasculitis), tổn thương phổi, thận, tim và hệ thần kinh rộng lớn, góp phần vào diễn tiến nặng của bệnh.
- Tỷ lệ tử vong cao: Tỷ lệ tử vong ở những bệnh nhân nhập viện do NiV được ghi nhận khoảng từ 40–75%.
⭕️Điều trị
- Chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho NiV.
- Điều trị chủ yếu là chăm sóc hỗ trợ toàn diện, bao gồm hồi sức tích cực theo triệu chứng, kiểm soát các biến chứng, hỗ trợ hô hấp khi cần thiết.
⭕️Cộng đồng
(1) Hạn chế đến khu vực có dịch bệnh do virus Nipah nếu không thực sự cần thiết.
(2) Tự theo dõi sức khỏe, trong vòng 14 ngày kể từ khi về từ vùng dịch, nếu có các triệu chứng như: đau đầu, đau cơ, nôn mửa và đau họng, chóng mặt, buồn ngủ, lú lẫn, co giật cần liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất, hạn chế tiếp xúc với người khác, thông báo rõ tiền sử dịch tễ cho nhân viên y tế.
(3) Đảm bảo vệ sinh thực phẩm: thực hiện "Ăn chín, uống sôi", rửa sạch và gọt vỏ trái cây trước khi ăn, không ăn, uống các loại trái cây có dấu hiệu bị động vật (dơi, chim) cắn hoặc gặm nhấm; tránh uống nước nhựa cây (như nhựa cây thốt nốt, nhựa dừa sống hoặc chưa qua chế biến).
(4) Không tiếp xúc gần với động vật có khả năng lây truyền cao như là dơi ăn quả; thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi giết mổ, tiếp xúc với động vật.
(5) Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với người bệnh, vật phẩm ô nhiễm từ người bệnh; cần sử dụng khẩu trang, găng tay và đồ bảo hộ cá nhân khi chăm sóc, điều trị người nghi ngờ, mắc bệnh, sau đó rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn.
