23/12/2025
Nội tiết rối loạn không chỉ làm da xấu, mà còn trực tiếp tàn phá hệ tiêu hóa. 4 tác nhân sau đây là 'kẻ thù' thầm lặng đang phá hoại cả nhan sắc lẫn đường ruột của cô bác
Cô bác anh chị mình ạ,
Nhiều cô bác gặp tình trạng đầy bụng, khó tiêu, táo bón kéo dài dù ăn uống không thay đổi, thuô’c tiêu hóa dùng mãi vẫn không dứt. Ít ai nghĩ rằng nguyên nhân có thể bắt đầu từ rối loạn nội tiết.
Theo Y học cổ truyền, nội tiết và tiêu hóa không hoạt động riêng rẽ mà cùng chịu sự chi phối của Tỳ Vị. Khi nội tiết mất cân bằng, Tỳ Vị suy yếu, khả năng vận hóa kém đi, từ đó sinh ra các rối loạn tiêu hóa. Nếu không điều chỉnh từ gốc, tình trạng này rất dễ tiến triển thành bệnhlý mạn tính.
1. Mối Liên Hệ Giữa Nội Tiết Tố và Tiêu Hóa
Trong thực tế thăm khám, tôi gặp không ít bệnh nhân nữ đến vì đầy bụng, táo bón, trào ngược kéo dài, đã dùng nhiều thuốc tiêu hóa nhưng không cải thiện. Khi bắt mạch, xem lưỡi và hỏi kỹ sinh hoạt, tôi nhận thấy phần lớn không phải Tỳ Vị bệnh đơn độc, mà có nền Can uất – Thận hư kéo dài.
Những trường hợp Can khí uất, mạch huyền, lưỡi rêu mỏng, bụng trướng tăng khi căng thẳng, ăn ít đã đầy. Nếu chỉ dùng thuốc tiêu thực, triệu chứng chỉ đỡ tạm thời. Ngược lại, khi kết hợp sơ Can, điều khí, tiêu hóa cải thiện rõ rệt.
Ở nhóm khác, thường là phụ nữ tiền mãn kinh, lưỡi nhạt, rêu khô, mạch trầm tế, kèm táo bón, da sạm, ngủ kém. Đây là biểu hiện Thận tinh suy, Tỳ mất nguồn sinh hóa. Khi tôi chú trọng bổ Thận, kiện Tỳ, dưỡng âm, nhuận táo, đại tiện và tiêu hóa mới ổn định lâu dài.
Vì vậy, theo quan điểm của tôi, điềutrị các rối loạn tiêu hóa liên quan nội tiết không thể chỉ tập trung vào “tiêu thực – giảm triệu chứng”, mà cần điều hòa Tỳ Vị song song với ổn định nội tiết, từ đó cơ thể mới phục hồi bền vững.
2. Những Thực Phẩm Cần Tránh
Khi nội tiết tố rối loạn, có một số nhóm thực phẩm sẽ làm tình trạng tiêu hóa trở nên tồi tệ hơn. Dưới đây là những thực phẩm cô bác hạn chế thôi :
- Bánh kẹo ngọt, socola → hao Tỳ, sinh đàm
- Nước ngọt có gas → sinh thấp nhiệt
- Trà sữa → lạnh – ngọt – béo, rất hại Tỳ
- Cà phê đặc, uống nhiều → hao âm, động Can
- Rư0u bia → Can hỏa vượng
- Nước đá, nước lạnh → tổn dương khí
- Đồ chiên rán (gà rán, khoai chiên) → trệ khí huyết
- Mì tôm, mì ăn liền → tổn Tỳ Vị
- Xúc xích, lạp xưởng → sinh nhiệt, tích độc
- Thịt nướng, đồ BBQ → nhiệt độc, khô huyết
- Đồ hộp (cá hộp, thịt hộp) → thấp trọc
- Bánh mì trắng → sinh đàm thấp
- Bột mì tinh luyện (bánh ngọt, pizza) → trệ Tỳ
- Sữa bò lạnh → sinh đàm, đầy bụng
- Phô mai béo → thấp trệ, khó tiêu
- Gia vị cay nóng quá mức → hao huyết
- Đồ mặn quá tay → tổn Thận
- Nội tạng động vật → tích nhiệt
- Đồ ăn khuya → nghịch nhịp tạng phủ
- Nước tăng lực → hao tinh, loạn khí
- Đường hóa học → loạn điều hòa Tỳ
- Thức ăn để qua đêm → sinh thấp trọc
- Đậu nành chế biến sẵn (sữa hộp, bột pha) → rối loạn âm dương
- Thức ăn quá lạnh hoặc quá nóng → làm khí cơ rối loạn
- Ăn nhanh, ăn vội → Tỳ không kịp vận hóa
Cô bác đọc đến đây cũng đừng áp lực quá. không cần kiêng tuyệt đối, mà nên ăn ít lại, ăn đúng thời điểm và đúng thể trạng. Nếu thèm quá thì vẫn có thể ăn, 1 tháng 1,2 lần cũng không ảnh hưởng quá lớn.
3. Những Thực Phẩm Tốt Cho Tiêu Hóa Khi Nội Tiết Bị Ảnh Hưởng
Với người rối loạn nội tiết kèm tiêu hóa yếu, tôi thường khuyên xoay vòng thực phẩm, mỗi món dùng 2–3 lần/tuần, không ăn dồn, không bồi bổ liên tục. Nguyên tắc là ăn vừa đủ – đổi món thường xuyên – lắng nghe phản ứng của cơ thể, khi bụng nhẹ, tiêu hóa êm thì mới tăng dần.
- Cháo gạo tẻ → kiện Tỳ, sinh khí
- Cháo gạo lứt nấu mềm → dưỡng Tỳ, ổn định khí huyết
- Khoai lang hấp → nhuận tràng, trợ Tỳ
- Bí đỏ → bổ Tỳ, hòa trung
- Cà rốt nấu chín → dưỡng huyết, trợ tiêu hóa
- Đậu xanh nấu nhừ → thanh nhiệt, nhẹ Tỳ
- Đậu đen hầm → bổ Thận, dưỡng huyết
- Hạt sen → kiện Tỳ, an thần
- Ý dĩ (bo bo) → kiện Tỳ, hóa thấp
- Táo tàu → bổ khí huyết, hòa Tỳ Vị
- Gừng tươi (ít) → ôn trung, tán hàn
- Nghệ (liều nhỏ) → hành khí, hóa ứ
- Trứng gà luộc → bổ huyết, dễ tiêu
- Cá chép hấp → lợi Thủy, trợ Tỳ
- Cá quả → bổ khí, dễ hấp thu
- Thịt gà ta → ôn bổ Tỳ Thận
- Thịt nạc heo → dưỡng âm, sinh tân
- Rau ngót → thanh nhiệt, dưỡng huyết
- Rau cải nấu chín → hành khí, dễ tiêu
- Mồng tơi → nhuận táo, mát ruột
- Canh xương hầm nhạt → bổ hư, sinh huyết
- Súp gà/súp rau củ → kiện Tỳ, phục hồi khí
- Sữa hạt ấm (tự nấu) → dưỡng âm, nhẹ Tỳ
- Mè đen → bổ Thận, nhuận tràng
- Nước ấm/nước gừng loãng → trợ vận hóa Tỳ Vị
Kiến thức này rất quan trọng nhưng không phải ai cũng biết để chăm sóc bản thân đúng cách. Cô bác anh chị hãy LƯU LẠI bài viết này và CHIA SẺ ngay cho bạn bè, người thân để cùng nhau bảo vệ hệ tiêu hóa và cân bằng nội tiết tố nhé! Một hành động nhỏ nhưng có thể cứu vãn sức khỏe của cả gia đình!
