22/04/2022
Çfarë është diabeti dhe si trajtohet ai?
Diabeti ndodh kur trupi juaj nuk është në gjendje të marrë sheqer (glukozë) në qelizat e tij dhe ta përdorë atë për energji. Kjo rezulton në një grumbullim të sheqerit shtesë në qarkullimin tuaj të gjakut.
Diabeti i kontrolluar keq mund të çojë në pasoja serioze, duke shkaktuar dëme në një gamë të gjerë të organeve dhe indeve të trupit tuaj – duke përfshirë zemrën, veshkat, sytë dhe nervat.
Pse niveli im i glukozës në gjak është i lartë? Si ndodh kjo?
Procesi i tretjes përfshin zbërthimin e ushqimit që hani në burime të ndryshme ushqyese. Kur hani karbohidrate (për shembull, bukë, oriz, makarona), trupi juaj e zbërthen në sheqer (glukozë). Kur glukoza është në qarkullimin e gjakut, ajo ka nevojë për ndihmë - një "çelës" - për të hyrë në destinacionin e saj përfundimtar ku përdoret, i cili është brenda qelizave të trupit tuaj (qelizat përbëjnë indet dhe organet e trupit tuaj). Kjo ndihmë apo “çelës” është insulina.
Insulina është një hormon i prodhuar nga pankreasi juaj, një organ që ndodhet prapa stomakut tuaj. Pankreasi juaj lëshon insulinë në qarkullimin tuaj të gjakut. Insulina vepron si "çelës" që zhbllokon "derën" e murit qelizor, e cila lejon glukozën të hyjë në qelizat e trupit tuaj. Glukoza siguron "karburantin" ose energjinë e nevojshme për indet dhe organet për të funksionuar siç duhet.
Nëse keni diabet:
Pankreasi juaj nuk prodhon insulinë ose insulinë të mjaftueshme. Ose Pankreasi juaj prodhon insulinë, por qelizat e trupit tuaj nuk reagojnë ndaj saj dhe nuk mund ta përdorin atë siç duhet normalisht. Nëse glukoza nuk mund të hyjë në qelizat e trupit tuaj, ajo qëndron në qarkullimin e gjakut dhe niveli i glukozës në gjak rritet.Si pasojë, shkaktohet diabeti.
Sa i shpeshtë është diabeti?
Rreth 34.2 milionë njerëz të të gjitha moshave - rreth 1 në 10 - kanë diabet në SHBA. Rreth 7.3 milionë të rritur të moshës 18 vjeç e lart (rreth 1 në 5) nuk janë të vetëdijshëm se kanë diabet (pak më pak se 3% e të gjithë të rriturve në SHBA). Numri i personave që diagnostikohen me diabet rritet me moshën. Më shumë se 26% e të rriturve të moshës 65 vjeç e lart (rreth 1 në 4) kanë diabet.
Cilat janë simptomat e diabetit?
Simptomat e diabetit përcjellen:
• Me etje të shtuar.
• Me lodhje.
• Me shikim të turbullt.
• Me mpirje ose ndjesi shpimi gjilpërash në duar ose këmbë.
• Plagët ose prerjet shërohen ngadalë.
• Me humbje peshe të paplanifikuar.
• Me urinim të shpeshtë.
• Me infeksione të shpeshta të pashpjegueshme.
• Me gojë të thatë.
Simptoma të tjera
Tek femrat:
Lëkurë e thatë dhe me kruarje, dhe infeksione të shpeshta të traktit urinar.
Tek meshkujt:
Zvogëlimi i dëshirës seksuale, disfunksion erektil, pakësim i forcës së muskujve.
Si trajtohet diabeti?
Trajtimet për diabetin varen nga lloji juaj i diabetit, sa mirë është i kontrolluar niveli i glukozës në gjak dhe nga kushtet e tjera ekzistuese shëndetësore.
• Diabeti i tipit 1: Nëse keni këtë lloj, duhet të merrni insulinë çdo ditë. Pankreasi juaj nuk prodhon më insulinë.
• Diabeti i tipit 2: Nëse keni këtë lloj, trajtimet tuaja mund të përfshijnë medikamente (si për diabetin ashtu edhe për kushtet që janë faktorë rreziku për diabetin), insulinë dhe ndryshime në stilin e jetës si humbja e peshës, bërja e zgjedhjeve të shëndetshme ushqimore dhe të qenit më aktiv fizikisht.
• Prediabeti: Nëse keni prediabet, qëllimi është t'ju mbajë që të mos përparoni në diabet. Trajtimet fokusohen në faktorët e rrezikut të trajtueshëm, si humbja e peshës duke ngrënë një dietë të shëndetshme (si dieta mesdhetare) dhe ushtrimet (të paktën pesë ditë në javë për 30 minuta). Shumë nga strategjitë e përdorura për të parandaluar diabetin janë të njëjta me ato të rekomanduara për trajtimin e diabetit.
• Diabeti gestacional: Nëse keni këtë lloj dhe niveli juaj i glukozës nuk është shumë i lartë, trajtimi juaj fillestar mund të jetë modifikimi i dietës tuaj dhe ushtrimi i rregullt. Nëse qëllimi i synuar ende nuk është arritur ose niveli juaj i glukozës është shumë i lartë, ekipi juaj i kujdesit shëndetësor mund të fillojë mjekimin ose insulinën.
Medikamentet orale dhe insulina funksionojnë në një nga këto mënyra për të trajtuar diabetin tuaj:
• Stimulon pankreasin tuaj për të prodhuar dhe lëshuar më shumë insulinë.
• Ngadalëson lirimin e glukozës nga mëlçia juaj (glukoza shtesë ruhet në mëlçi).
• Bllokon ndarjen e karbohidrateve në stomak ose zorrë, në mënyrë që indet tuaja të jenë më të ndjeshme ndaj insulinës (më mirë reagojnë ndaj).
• Ndihmon në çlirimin e trupit tuaj nga glukoza përmes urinimit të shtuar.
Të gjitha rezultatet e glikemisë
dhe rezultatet tjera monitorohen dhe interpretohen nga Specialisti i Biokimisë Klinike, Dr. Blerim Gashi.
Për detaje më të hollësishme rreth diabetit dhe problemeve tjera endokrinologjike mund të konsultoheni me Specialistin e Endokrinologjise Dr.Enver Ismaili i cili është prezent tek ne çdo të marte dhe të ejte prej orës 16:00 deri 18:00.
Adresa: Rr. Tahir Sinani, Lipjan
Info: 045/270/966
Laboratori EMA
