20/04/2026
Ευρωπαϊκή Ημέρα Δικαιωμάτων των Ασθενών: Τα 14 θεμελιώδη δικαιώματά σου ως ασθενής
Η Ευρωπαϊκή Ημέρα Δικαιωμάτων των Ασθενών τιμάται κάθε χρόνο στις 18 Απριλίου, με στόχο την ενίσχυση και την ουσιαστική εφαρμογή των δικαιωμάτων των ασθενών σε όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η καθιέρωσή της βασίστηκε στην Ευρωπαϊκή Χάρτα Δικαιωμάτων των Ασθενών, η οποία, με την υποστήριξη 12 ευρωπαϊκών οργανώσεων και του Δικτύου Ενεργών Πολιτών, διακήρυξε 14 θεμελιώδη δικαιώματα, τα οποία διασφαλίζουν την προστασία της υγείας για όλους, σύμφωνα με το άρθρο 35 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το φετινό μήνυμα της Ευρωπαϊκής Ημέρας Δικαιωμάτων των Ασθενών είναι «Ενδυναμωμένοι πολίτες, εξατομικευμένη φροντίδα: μια νέα εποχή για την πρόληψη στην Ευρώπη».
Όπως τονίζει η Ένωση Ασθενών Ελλάδας, η ημέρα αυτή αποτελεί μια σημαντική υπενθύμιση ότι η προάσπιση των δικαιωμάτων των ασθενών είναι θεμελιώδης προϋπόθεση για ένα δίκαιο, αποτελεσματικό και ανθρωποκεντρικό σύστημα υγείας.
Η διασφάλιση της ισότιμης πρόσβασης, της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών, της ασφάλειας, της ενημέρωσης και της ενεργού συμμετοχής των ασθενών στη λήψη αποφάσεων συνιστούν βασικούς πυλώνες σύγχρονων συστημάτων υγείας.
Η Ένωση Ασθενών Ελλάδας συνεχίζει να εργάζεται συστηματικά για την ενίσχυση της φωνής των ασθενών και την προάσπιση των δικαιωμάτων τους, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση πολιτικών υγείας με επίκεντρο τον άνθρωπο.
Τα 14 θεμελιώδη δικαιώματα των ασθενών
Η Ευρωπαϊκή Χάρτα Δικαιωμάτων των Ασθενών, που συνέταξε το Δίκτυο Ενεργών Πολιτών μαζί µε άλλες 12 Ευρωπαϊκές οργανώσεις το 2002, διακηρύσσει 14 θεμελιώδη δικαιώματα των ασθενών, που στόχο έχουν να εγγυηθούν ένα «υψηλό επίπεδο προστασίας της ανθρώπινης υγείας» για όλους τους Πολίτες, σύμφωνα με το άρθρο 35 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να διασφαλίσουν την υψηλή ποιότητα των υπηρεσιών που παρέχονται από τους εθνικούς φορείς υγείας στην Ευρώπη.
Τα 14 δικαιώματα των ασθενών είναι:
Δικαίωμα της πρόληψης
Κάθε άνθρωπος έχει το δικαίωμα να απολαμβάνει την παροχή των κατάλληλων υπηρεσιών προκειμένου να εμποδιστεί η εμφάνιση ασθένειας.
Δικαίωμα της πρόσβασης
Κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα πρόσβασης στις απαιτούμενες υπηρεσίες υγείας που αντιστοιχούν στις ανάγκες του. Οι υπηρεσίες υγείας πρέπει να εξασφαλίζουν πρόσβαση σε όλους χωρίς διακρίσεις ως προς την οικονομική κατάσταση, τον τόπο κατοικίας, το είδος της ασθένειας ή το χρόνο πρόσβασης στις υπηρεσίες.
Δικαίωμα της πληροφόρησης
Όλοι οι άνθρωποι έχουν το δικαίωμα της πρόσβασης σε κάθε είδος πληροφορία που αφορά την κατάσταση της υγείας τους, τις υπηρεσίες υγείας και τον τρόπο να τις χρησιμοποιήσουν.
Δικαίωμα της συγκατάθεσης
Όλοι οι άνθρωποι έχουν το δικαίωμα πρόσβασης σε κάθε είδος πληροφορία ώστε να μπορούν να συμμετέχουν ενεργά στη λήψη αποφάσεων που αφορούν στην υγεία τους Η πληροφόρηση πρέπει να αποτελεί προαπαιτούμενο για κάθε θεραπεία και διαδικασία συμπεριλαμβανομένης της συμμετοχής σε επιστημονικά ερευνητικά προγράμματα.
Δικαίωμα της ελεύθερης επιλογής
Κάθε άνθρωπος έχει το δικαίωμα να επιλέγει ελεύθερα ανάμεσα σε διαφορετικές θεραπείες και διαφορετικούς ειδικούς και υπηρεσίες υγείας κατόπιν επαρκούς πληροφόρησης.
Δικαίωμα της εχεμύθειας και της εμπιστευτικότητας
Όλοι οι άνθρωποι έχουν το δικαίωμα να παραμένουν εμπιστευτικά τα προσωπικά τους δεδομένα συμπεριλαμβανομένων των όσων αφορούν την κατάσταση της υγείας τους και τις σχετικές διαγνωστικές ή θεραπευτικές διαδικασίες καθώς επίσης και στην προστασία του ιδιωτικού χαρακτήρα των διαγνωστικών εξετάσεων, των επισκέψεων σε ειδικούς και των ιατρικών/ χειρουργικών πράξεων γενικά.
Δικαίωμα του σεβασμού του χρόνου του ασθενούς
Όλοι οι άνθρωποι έχουν δικαίωμα να λαμβάνουν την αναγκαία θεραπευτική αγωγή σε σύντομο και προκαθορισμένο χρονικό διάστημα. Το δικαίωμα αυτό αφορά σε κάθε φάση της θεραπείας.
Δικαίωμα της τήρησης των προδιαγραφών ποιότητας
Κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας υψηλής ποιότητας τόσο ως προς την εξειδίκευση τους, όσο και ως προς την τήρηση συγκεκριμένων προδιαγραφών.
Δικαίωμα της ασφάλειας
Όλοι οι άνθρωποι έχουν δικαίωμα να είναι απαλλαγμένοι από βλάβες που οφείλονται στην πλημμελή λειτουργία των υπηρεσιών υγείας, σε ιατρικά σφάλματα και λάθη και το δικαίωμα πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας και θεραπείες που πληρούν αυστηρά πρότυπα ασφάλειας.
Δικαίωμα στην καινοτομία
Όλοι οι άνθρωποι έχουν δικαίωμα πρόσβασης σε καινοτόμες διαδικασίες, συμπεριλαμβανομένων των διαγνωστικών εξετάσεων σύμφωνα με διεθνείς προδιαγραφές, ανεξάρτητα από οικονομικούς παράγοντες.
Δικαίωμα της αποφυγής του περιττού πόνου και της ταλαιπωρίας
Κάθε άνθρωπος έχει το δικαίωμα να να αποφεύγει όσο το δυνατόν περισσότερο τον πόνο και την ταλαιπωρία σε κάθε φάση της ασθένειας.
Οι υπηρεσίες υγείας πρέπει να δεσμευτούν ότι θα λάβουν όλα τα αναγκαία μέτρα για το σκοπό αυτό, όπως η παροχή παρηγορητικών θεραπειών και η απλοποίηση της πρόσβασης των ασθενών σε αυτές.
Δικαίωμα της εξατομικευμένης θεραπείας
Κάθε άνθρωπος έχει το δικαίωμα να λαμβάνει διαγνωστικές ή θεραπευτικές υπηρεσίες προσαρμοσμένες έτσι ώστε να ταιριάζουν όσο το δυνατόν περισσότερο στις προσωπικές του ανάγκες.
Οι υπηρεσίες υγείας πρέπει να εγγυώνται, για το σκοπό αυτό, ευέλικτα προγράμματα, προσανατολισμένα όσο το δυνατόν περισσότερο στο άτομο, φροντίζοντας να μην υπερισχύουν τα κριτήρια της οικονομικής βιωσιμότητας έναντι του δικαιώματος στην υγειονομική περίθαλψη.
Δικαίωμα έκφρασης παραπόνων
Κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα να παραπονείται οποτεδήποτε έχει υποστεί βλάβη καθώς και να λαμβάνει απάντηση ή άλλου είδους ενημέρωση αναφορικά με τα παράπονα του.
Δικαίωμα αποζημίωσης
Κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα να λάβει επαρκή αποζημίωση εντός εύλογου χρονικού διαστήματος σε περίπτωση που έχει υποστεί φυσική, ηθική ή ψυχολογική βλάβη ως απόρροια κάποιας θεραπείας που έλαβε στα πλαίσια παροχής υπηρεσιών υγείας.
Οι υπηρεσίες υγείας πρέπει να εγγυώνται αποζημίωση, ανεξάρτητα από τη βαρύτητα της βλάβης και την αιτία της (από περιπτώσεις υπερβολικής αναμονής έως και σε περιπτώσεις ιατρικών λαθών), ακόμη και όταν η τελική ευθύνη δεν δύναται να είναι απολύτως καθορισμένη.
Περισσότερες πληροφορίες για το περιεχόμενο των 14 δικαιωμάτων των ασθενών μπορείτε να βρείτε και στην ειδική ιστοσελίδα της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας, www.greekpatientsrights.gr.
